878 
Anatomie. — De Heer J. Boeke doet eene mededeeling: „Over 
den samenhang tusschen zenuw eindiging en gladde spiercel, in 
verhand met de accessorische ( autonome ) innervatie der dwars- 
gestreepte spieren 
In den laatsten tijd is voor de meest verschillende vormen der 
dwarsgestreepte spieren aangetoond, dat de motorische eindplaat, 
die de prikkel van het zenuwstelsel uit op de spiervezel overbrengt, 
hypolemmaal ligt, d.w.z. niet buiten het sarcolemma blijft liggen, 
zooals vroeger meestal werd aangenomen, doch door het sarcolemma 
heendringt, in het daar ter plaatse tot de zoogenaamde „zoolplaat” 
verdikte sarcoplasma komt te liggen, en met een netwerk in dat 
sarcoplasma, het zoogenaamde periterminale netwerk, in directe 
verbinding treedt. 
Naast de gewone motorische eindplaat bleek daarbij nog een 
tweede zenuweindiging op de dwarsgestreepte spiervezel voor te komen, 
hetzij in de zelfde zoolplaat ingebed als de boven beschreven eind- 
plaat, hetzij zelfstandig op de spiervezel liggende, doch steeds hypo- 
lemmaal gelegen. Daar deze zenuweindiging, aan het einde van een 
merglooze zenuwvezel voorkomende, na doorsnijding van den zenuw 
vlak na hare uittreding uit den hersenstam, niet degenereerde, terwijl 
de gewone motorische eindplaat dit wel deed, lag de veronderstelling 
voor de hand, dat men hier met een sympathische (autonome) zenuw- 
vezel en zenuweindiging te doen had, die wellicht met, de tonische 
innervatie van de spier in verband stond. Bij mijn eerste publicatie 
over deze zenuwen (congres te Utrecht 1909) 1 ) werd deze veronder- 
stelling reeds door mij uitgesproken. Zij is in 1914 en het vorig jaar 
door de onderzoekingen van de Boer bevestigd, 
In tig. 1 toon ik u hier een dergelijke sympathische zenuweindiging 
(a ƒ) op een spiervezel van den musculus obliquus sup. oculi, be- 
houden gebleven na doorsnijding van den nervus trochlearis, waar- 
door de gewone motorische zenuweindiging (m) geheel degenereerde. 
Is nu die zgn. accessorische iunervatie van de dwarsgestreepte 
spiervezels van autonomen (sympathischen) aard, dan rijst terstond 
de volgende vraag: de motorische eindplaat en ook de accessorische 
zenuweindiging bij de dwarsgestreepte spiervezels ligt hypolemmaal, 
d.w.z. de zenuw dringt door het sarcolemma en dringt dus in het 
protoplasma (sarcoplasma) van den spiervezel in. Nu dringt volgens 
de algemeen heerschende opvatting de efferente sympathische zenuw 
b Handelingen 9de Natuur- en Geneesk. Congres, Utrecht, April 1909. Uitvoeriger 
in een opstel in den Anatomischen Anzeiger Bd. 44, 1913, bladz. 343 — 356. 
