880 
elkaar samenhangend, en dat zij dan zonder in de cellen zelf binnen 
te dringen zich tegen de oppervlakte der spiercellen aanleggen en 
daar ter plaatse met een meestal knop vormige eind verdikking eindigen. 
Ook Agababow 1 ), die dit vraagstuk het laatst heeft onderzocht, 
geeft in zijn studie over de zenuwen der oogbolvliezen aan, dat ,,in 
keinem einzigen seiner Praeparaten je etwas zu sehen war, was 
als ein unmittelbarer Zusammenhang des Nervenfadchens mit dem 
Protoplasma, dem Kern oder gar dem Nucleolus der Muskelzellen 
zu deuten ware”. 2 ). Agababow onderzocht de innervatie van het 
corpus ciliare en vond daarbij in hoofdzaak de bevestiging van zijne 
vroegere waarnemingen uit het jaar 1897. Aan albinotische katten- 
en menschenoogen kon hij daarbij aantoonen het bestaan van : 1°. 
eindapparaten van de motorische zenuwen in den musculus ciliaris, 
2°. vasomotoren voor de ciliairbloedvaten, 3°. eindapparaten van ge- 
voelzenuwen, 4°. eindapparaten van gevoelszenuwen in de lamina 
suprachorioidea, die als een losse bindweefsellaag het corpus ciliare 
aan de buitenzijde bekleedt. Wat de motorische zenuwen van den 
musculus ciliaris betreft, zag Agababow bij katten en menschen 
talrijke dunne zenuw vezeltjes tusschen de spiercellen doorloopen; op 
verschillende punten, steeds buiten het bereik van de cellen zelf, 
hielden zij op, en legde het einde van de zenuw zich tegen de cel 
aan. Daarmede is nu evenwel volgens A. het werkelijke einde van 
den zenuwvezel nog niet bereikt, want somtijds kon hij waarnemen, 
dat dit fijne zenuwdraadje zich nog weder gaffelvormig splitste, en 
dat deze beide eindtakjes de spiercel van beide zijden omvatten. 
De conclusie, waartoe zijn onderzoek Agababow brengt, is ,,dass eine 
jede Muskelzelle von einem Netze sehr feiner Nervenfaden umflochten 
wird ; hierbei stellen die Nervennetze der Nachbarzellen noch durch 
2 — 3 Fadchen unter einander in Verbinding. Diese Endigungsart der 
motorischeu Nerven in Gestalt eines perizellularen Netzes, welches 
eine jede Muskelzelle umspinnt (o h n e terminale Anschwellungen) 
ist mit grosser Wahrscheinlichkeit eine für die motorischeu Nerven 
der glatten Muskulatur (Sphincter iridis, Gefasse, Darm) allgemeine 
Erscheinung”. 
Agababow onderzocht de innervatie door middel van Golgi-praepa- 
raten en met methyleenblauwkleuring. Nu is mij dit door Agababow 
geschetste beeld zeer goed bekend. In talrijke Golgi- en methyleen- 
blauwpreparaten van darmwand en vaatwand bij verschillende dieren 
*) A Agababow. Ueber die Nerven der Augenhauten, v. Graefe’s Archiv für. 
Ophthalmologie, 83. Bnd, 2. Heft. 1912, 
~) 1 c. pag. 355. 
8 ) l.c. pag. 358. cf. Timofejew 1896. 
