886 
Daarbij zijn zij zoo gerangschikt, dat de spiervakjes van de dan 
elkaar grenzende myotomen alterneeren, zoodat zij de minst mogelijke 
ruimte tusschen elkaar openlaten. In die ruimte ontwikkelt zich het 
myoseptum ; in dit stadium van ontwikkeling is dit myoseptum reeds 
te zien als een uiterst dunne laag van eene geleiachtige homogene 
massa {geen schrompelingsprodukt) die juist de ruimte tusschen de 
naar elkaar toegekeerde einden van de spiervakjes van de aan elkaar 
grenzende myotomen opvult. 
Ook gedurende de verdere perioden van ontwikkeling van de 
myotomen blijft deze homogene grenslaag bestaan. Eerst aan het 
einde van de eerste larvale periode, als de voorlarve tot leptocephalus 
gaat uitgroeien, vormen zich de peesfibrillen in dit homogene weefsel. 
In de spierplaatjes ontwikkelen zich nu de myotibrillen, de con- 
tractiele elementen. Op het verband tusschen mitochondriën en 
myotibrillen wil ik hier niet nader ingaan, en slechts aanstippen, 
dat wij de eerste duidelijke sporen van vezelige differentiatie in het 
protoplasma van de spierplaatjes zien verschijnen dicht bij het einde 
der spierplaatjes. En hierbij is dan al dadelijk een eigenaardig ver- 
schijnsel te constateeren, dat ten slotte het geheele probleem beheerscht, 
nl. dat die eerste sporen van de myotibrillen zich in de naar elkaar 
toegekeerde zijden van de spierplaatjes der aan elkaar grenzende 
my o meren op overeenstemmende plaatsen vertoonen, zoodat zij in de 
beide myotomen vlak tegenover elkaar komen te liggen. 
In de latere, hierop volgende, perioden der ontwikkeling zien wij 
nu de myofibrillen, de contractiele draden, zich als lange rechte 
draden van het eene einde van het spierplaatje of spiervakje, naar 
het andere einde uitstrekken, in twee platte bundels, die een smal 
vak in het midden van het spierplaatje openlaten, waarin de kernen 
in het protoplasma ingebed liggen. Door lengtesplitsing van de eerst 
gevormde myofibrillen ontstaan nieuwe systemen x ), zoodat tenslotte 
bijna de geheele beschikbare ruimte, afgezien van het middenvak, 
waarin de kernen liggen, door myotibrillen is ingenomen. Daardoor 
worden de naar elkaar toegekeerde einden van de spierplaatjes 
breeder, platter, doch zij behouden volkomen hun regelmatige om- 
trekken. Onderzoeken wij nu, steeds op sagittale of frontale lengte- 
doorsneden, deze naar elkaar toegekeerde einden van de spierplaatjes, 
dan zijn twee feiten te constateeren. In de eerste plaats blijft de 
omtrek van het spierplaatje, al wordt het einde ook eenigszins afge- 
plat, altijd even scherp begrensd. De fijne regelmatige begrenzingslijn 
van het spierplaatje (wij kunnen hier reeds van een sarcolemma 
x ) Men zie hiervoor dc talrijke goede afbeeldingen uit de bovengenoemde ver- 
handeling van A. Sunier. 
