lemma tusschen deze fibrillenbundels te vervolgen. En dan zal men 
juist de beelden verkrijgen, zooals Schultze ze teekent, en zooals 
ik ze uit tal van preparaten ken, in welken daar waar zich geen myo- 
ti brillen bevinden, de grenslijn van het sarcolem ma volkomen duidelijk 
is, doch daar, waar de dichte bundels van myofibrillen zich in 
de spiervezel bevinden, het dunne grenslijntje tusschen deze bundels 
en de zich volkomen in het verlengde daarvan bevindende pees- 
librillen niet meer te zien is. Dan krijgt men de eontinuiteit, die in 
de preparaten en teekeningen van Schultze zoo duidelijk is en zoo 
overtuigend schijnt. Ik meen echter te hebben aangetoond, dat men 
hier slechts met een schijnbare eontinuiteit Ie doen heeft. 
De waarneming van Schultze is juist, zijne interpretatie daarvan 
is niet juist, en de gevolgtrekkingen van Dr. van Herwerden, uit 
hare trypsine-preparaten getrokken, en door Schultze voor foutief 
verklaard, zijn, in het licht van de hier geschetste ontwikkelings- 
geschiedenis beschouwd, volkomen juist en ten volle te beamen. 
Een directe eontinuiteit in den zin van Schultze bestaat tusschen 
spier- en peesfibrillen niet. 
Scheikunde. — De Heer Holleman doet eene mededeeling oveT : 
„De vervangbaarheid van substituenten in benzolderivaten ” . 
In nauw verband met het vraagstuk der invoering van substi- 
tuenten in aromatische verbindingen staat een ander : dat der 
vervangbaarheid van reeds aanwezige substituenten ; want de 
invoering is toch eigenlijk ook eene vervanging, ml. van waterstof. 
Het kwam mij daarom gewenseht voor om, in aansluiting aan mijne 
onderzoekingen over de invoering van substituenten, ook de studie 
der vervangbaarheid ter hand te nemen. 
Eenige algemeenheden hierover zijn in ieder leer- of handboek 
der organische chemie te vinden. Men weet, dat de substituent in 
monogesubstitueerde benzolderivaten zeer moeielijk vervangbaar is; 
dat het in de digesubstitueerde derivaten de combinaties van halogeen 
en de nitrogroep zijn, waarin halogeen vervangbaar is als de groepen 
o- of p- ten opzichte van elkander staan; dat in verbindingen C 6 H 3 ABC 
ook vervangbaarheid optreedt, indien de substituenten uit halogeen, 
nitro, carboxyl, cyaan, of de sulfogroep bestaan (met dien verstande 
evenwel dat niet A = B=iC is, behoudens in zeer enkele gevallen); 
eindelijk, dat ook bij de hooger gesubstitueerde benzolderivaten zich 
gevallen van vervangbaarheid voordoen. Als inwerkende stoffen zijn 
bijna uitslmtend aleoholaten, ammonia en aminen aangewend. Ten 
59 
Verslagen der Atdeeling Natuurk. Dl. XXIH. A°. 1914/15. 
