89i 
resultaat, dat dit groote materiaal voor eene nadere studie der ver- 
vangbaarheid nagenoeg waardeloos is. Want bij zulk eene nadere 
studie zal men niet alleen willen weten in welke combinaties 
vervangbaarheid kan optreden, maar ook hoe die onder dezelfde 
omstandigheden optreedt. Want eerst door dit laatste is het mogelijk, 
de vervangbaarheid der verschillende groepen onderling te vergelijken 
en kan door het onderzoek een dieper inzicht in dit vraagstuk worden 
verkregen. En juist in dit opzicht laat het voorhanden materiaal 
ons bijna geheel in den steek. 
De reden hiervan ligt voor de hand. De tot nu toe verrichte 
onderzoekingen over vervangbaarheid zijn bijna altijd met een geheel 
ander doel gedaan, dan om dit vraagstuk systematisch te bestudeeren. 
Vandaar, dat bijna zoo goed als nooit onder vergelijkbare omstan- 
digheden is gewerkt. Het eenige resultaat, dat tot nog toe werd 
verkregen, is dus dat men in een betrekkelijk beperkt aantal gevallen 
weet, dat vervangbaarheid mogelijk is. Hieruit laat zich met groote 
waarschijnlijkheid voor een aantal verdere gevallen de mogelijkheid 
van vervanging voorspellen. Weet men b.v. dat in chloornitrobem 
zolen met één of meerdere ehlooratomen of nitrogroepen het chloor 
bewegelijk is, dan is als zeer waarschijnlijk te beschouwen, dat dit 
ook bij de andere halogeennitrobenzolen van dezelfde structuur het 
geval zal zijn. 
Het eerste, wat nu hier te doen is, moet een oriënteerend onder- 
zoek zijn, welke combinaties van substituenten tot bewegelijkheid 
van een of meer hunner aanleiding geeft, als zij onder volkomen 
dezelfde omstandigheden daarop worden onderzocht. Er kan natuurlijk 
geen denken aan zijn, om alle 5089 verbindingen C„H 4 AB en C e H s 
ABC, van welke er 4727 nog nooit op eenige wijze op vervang- 
baarheid zijn onderzocht, en waaronder er stellig nog zeer velen 
onbekend zijn, in zulk een oriënteerend onderzoek op te nemen. 
Er moet eene keuze worden gedaan. Het leek mij wenschelijk, om 
te beginnen met eene peiling van de ingewikkeldheid van dit probleem, 
door 1° aan een volledig stel isomeren de snelheid der omzetting 
te meten; 2° dit voor twee verschillende daarop inwerkende stoffen 
te doen; 3° dit bij verschillende temperaturen te verrichten. Daar- 
door toch zou in de eerste plaats de invloed van den stand der 
substituenten blijken. In de tweede plaats zoude blijken, of er 
evenredigheid tusschen de constanten bestaat, als men met ver- 
schillende agentiën werkt en in de derde plaats of die evenredigheid 
ook bij verschillende temperaturen blijft bestaan. Ware dit een en ander 
zoo, dan zoude dit eene aanzienlijke vereenvoudiging van hel onderzoek 
59* 
