892 
teweeg brengen. Dan toch zonde men slechts bij ééne goed gekozen 
temperatuur en met een dito agens behoeven te werken om in het 
algemeen vergelijkbare snelheidsconstanten te verkrijgen. 
Het hieronder in het kort beschreven onderzoek van Dr. de Mootj 
heeft echter geleerd, dat genoemde evenredigheid in het algemeen 
noch voor de temperatuur noch voor verschil van agens bestaat. 
Hierdoor is aangetoond, dat het vervangbaarheidsprobleem eene zoo 
groote gecompliceerdheid bezit, dat een nauwkeurig inzicht daarin 
nog in het verre verschiet ligt. 
Als objecten voor bet onderzoek van den lieer de Mooij werden 
de zes isomere nitrodichloorbenzolen gekozen. Deze zijn allen be- 
trekkelijk gemakkelijk in geheel zuiveren toestand te bereiden; 
Cl 
/\ 01 
enkel voor het isomeer | j moest eene gemakkelijkere berei- 
\/ no 2 
dings wijze worden gezocht, die ook werd gevonden. 
Hij bracht deze zes isomeren in aanraking met absoluut-methylal- 
coholische oplossingen van natrium-methyiaat en van diaethylamine, 
zonderde alle omzetlingsproducten af en bepaalde de snelheidscon- 
stanten bij drie verschillende temperaturen. Het symmetrische isomeer 
gaf met methylaat een gecompliceerd reactieproduct, vermoedelijk 
uit azoxy verbindingen bestaande; diaethylamine werkte er bij ver- 
hitting op 110° gedurende 7 dagen niet op in, zoodat met dit isomeer 
geene snelheidsmetingen verricht konden worden. 
Ook werden eenerzijds de 3 chloornitrobenzolen C 6 H 4 C1N0 2 , ander- 
zijds de 3 dichloorbenzolen op gelijke wijze in behandeling genomen, 
waarbij echter bleek, dat laatstgenoemden zelfs bij 180° niet met 
diaethylamine reageerden. Wel was dit liet geval met NaOCH 3 , Deze 
digesubstitueerde producten werden onder zocht om uit te maken of uit 
de snelheidsconstanten hunner omzettingen die der verbindingen 
C„H 2 C1 2 N0 2 zou kunnen worden afgeleid. Ook dit bleek niet zoo te zijn. 
Van de resultaten, door den heer De Mooy verkregen, zij hier 
verder nog het volgende medegedeeld. In al de onderzochte gevallen 
werd enkel chloor vervangen, niet de nitrogroep. 
1. Chloornitrobenzolen. Van deze werd de reactiesnelheid met Na- 
methylaat en met diaethylamine gemeten, beide in absoluut methylal- 
coholische oplossing. Terwijl met eerstgenoemde verbinding de snel- 
heidsconstante voor de p-verbinding grooter dan voor de o-verbinding 
werd gevonden, was dit bij diaethylaminejuist omgekeerd. De reactie 
met diaethylamine verloopt hier, zoowel als in alle andere gevallen, 
veel langzamer dan met methylaat (zie tabel III). 
