952 
T— O voorkomt. Terwijl derhalve de uitdrukkingen van § 2, welke 
uitsluitend uit gaseigenschappen werden afgeleid, de waarde voor 
de entropie van vast buiten beschouwing laten en de berekeningen 
van de gaseven wichten evenmin iets met den vasten toestand te 
maken hebben, zoodat de bepaling van de entropie van vast volgens 
S=Jclog W een afzonderlijk vraagstuk blijft, kan de toetsing van 
Stern’s uitdrukkingen eene beslissing geven over de juistheid van 
het warmtetheorema van N ernst. Nemen wij aan, dat Stern’s aflei- 
dingen voor de gasentropie juist zijn, dan blijkt bij toepassing op 
liet jodiumevenwicht, dat de algebraïsche som van de entropieën 
van de vaste stoffen bij T = 0 niet nul is, wat ze volgens het 
warmtetheorema zou moeten zijn, maar ongeveer — 7. Bij deze 
toetsing wordt aangenomen, dat het traagheidsmoment der jodium- 
moleculen de grootte heeft, welke uit den gemiddelden molecuulstraal 
voor jodium (uit den brekingsindex berekend) zou volgen. Wij hebben 
hier echter beschikking over twee grootheden : het traagheidsmoment 
en 2 S V asi- Het is duidelijk, dat omgekeerd de aanname, dat desom 
van de entropieën van de vaste stoffen bij T = 0 nul is (waardoor 
deze algebraïsche som uit de evenwichtsconstante wegvalt en de 
uitdrukking dan alleen hierin van die van Prof. van der Waals Jr. 
afwijkt, dat in de eerste aangenomen wordt, dat de soortelijke 
warmte der trilling reeds haar aequipartitiebedrag bereikt heeft) de 
waarde van het traagheidsmoment verandert. Bij deze aanname 
krijgt het ongeveer de grootte, welke in mijne eerste verhandeling 
werd aangegeven. / 
9. Het bezwaar, dat Stern tegen een klein traagheidsmoment 
aanvoert, is gegrond op de waarde van de chemische constante van 
J 2 , die door Sackur onder aanname van den gemiddelden molecuul- 
straal (uit den brekingsindex) voor het traagheidsmoment is berekend 
en waarmede blijkens Sackur’s toetsing de dampdruk waarden van 
vast jodium goed kunnen worden weergegeven. 1 ) Ik meen evenwel 
op dezen grond het door mij berekende traagheidsmoment niet te 
kunnen verwerpen. 
De genoemde toetsing van de dampspanningslijn is door Sackur 
uitgevoerd onder gelijktijdige aanname van de uitdrukking 2 van 
§ 2 en van S mst by t= o = 0 . Wij komen hierbij tot de vraag, of 
deze beide aannamen identisch zijn of met elkaar strijden. Bespre- 
kingen met Prof. van der Waals Jr. betreffende deze quaestie hebben 
ons tot de volgende opvatting gevoerd. Indien men de entropie van 
b Sackur, Ann. der Physik (4) 40 87 (1913). 
