953 
een gas bepaalt met behulp van k log W, dan vindt men daarvoor 
de uitdrukkingen 1 en 2 van § 2; deze waarden zijn geheel onaf- 
hankelijk van de entropie van de vaste stof. De gasentropie wordt 
dan immers gevonden door de waarschijnlijkheid van den gastoestand 
na te gaan; doet men dit bij temperaturen, waar vaste stof onmo- 
gelijk is, dus ver boven het smeltpunt, dan is dus de kans op eene 
vaste configuratie geheel uit te sluiten. Bij de toetsing van het jodinm- 
evenwicht, waar de temperaturen 1000° K. en meer bedragen, is 
toch de kans op vaste stof (smeltpunt 387° K.) stellig wel nul te 
stellen. En daarom zullen m.i. de uitdrukkingen van Sackur, Tetrode 
en van der Waals hier de juiste waarden voor het traagheids- 
moment leveren en blijft de toetsing geheel buiten het warmte- 
theorema, in welken vorm ook. 
Heeft men echter de entropie van gas door k log W vastgelegd 
— ik wil deze waarden de gasschaal voor de entropie noemen — 
dan is het de vraag, wat de entropie van vast zal zijn. Men zou 
deze waarde, óf met behulp van dS 
dQ 
r 
kunnen bepalen, óf door 
de uitdrukking k log W ook op den vasten toestand toe te passen. 
Dit laatste is echter alleen te doen bij aanname van één of meer 
hypothesen betreffende de constitutie van de vaste stof; deze aflei- 
dingen moeten dus stellig eene groote mate van willekeur behouden. 
Bij een éénatomige vaste stof kan men een betrekkelijk eenvoudig 
mechanisme bedenken, dat met de eigenschappen van vast overeen- 
stemt 1 ), maar bij meeratomige vaste stoffen wordt het model nood- 
zakelijk ingewikkelder en daarmee willekemiger. 2 * ) 
Neemt men echter aan, zooals vaak gedaan wordt, dat de entropie 
van vast bij 7 7 =0 nul is, dan kan men hiervan uitgaande de 
dQ 
entropie van andere toestanden bepalen met behulp van dS = 
Deze entropieschaal, die ik ,,de schaal voor vast” wil noemen, behoeft 
nu echter m.i. niet met de gasschaal samen te vallen. En doet ze 
dit voor één stof, dan behoeft dat nog niet voor alle het geval te 
zijn. In elk geval behoeft dit samenvallen van beide schalen experi* 
menteele toetsing. 
De eenige gegevens uit de litteratuur, welke eene dergelijke toetsing 
kunnen opleveren, zijn nu m. i. 
l e . de theoretische afleidingen van de gasentropie van Stern. 
2 S . de dampspanningslijn van kwik. 
9 Stern, Physik. Zeitschr. 14 629 (1913). 
2 ) Stern, Arm. der Physik. (4) 44 520 (1914). 
63 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXIII. A°. 1914/15. 
