1023 
normale rhytme met de kleinere systolen weer hersteld zijn. Welnu 
deze kleine systole krijg ik als antwoord op den extraprikkel en 
omdat deze laatste inviel direct na een boezemsystole, volgt op de 
extrasystole geen compensatoire pauze, maar krijg ik na den extra- 
prikkel een continu herstel van het oorspronkelijk rhytme. Volgde 
op de extrasystole een compensatoire pauze, dan zou dit rhytme- 
herstel niet kunnen plaats vinden want de postcompensatoire systole 
zou weer vergroot (= verbreed) zijn en zoo het gehalveerde rhytme 
weer herstellen. We hebben hier dus tevens voor ons een voorbeeld 
van een extrasystole zonder compensatoire pauze. Zoo kan de kamer 
dan weer een 5 min. b.v. in het oorspronkelijk rhytme pulseeren, 
om dan weer op de gewone wijze over te gaan in het gehalveerde. 
Gedurende den eersten halveeringstijd was de metabole toestand 
van de hartspier zeker veel verbeterd, maar elke groote systole van 
dit type heeft op zichzelf grooter refractaire periode dan elke kleine 
systole van het normale rhytme. De pauzen in dit laatste rhytme 
zijn echter veel kleiner, zoodat na eenigen tijd de refractaire periode 
op een gegeven moment na een systole van de kamer niet meer 
afhangt van de voorafgaande systole alleen ; door de onvoldoende 
restauratie toch tusschen de snelle hartperioden hebben ook de 
voorafgaande systolen hiertoe nog liet hunne bijgedragen; zoo verlengt 
dan weer de refractaire periode dusdanig, dat opnieuw halveering 
van het kamerrhytme optreedt. Dezen overgang kon ik ook kunst- 
matig bewerkstellingen en wel door precies denzelfden ingreep, 
waarmee ik het gehalveerde rhytme kon omzetten. Door een extra- 
prikkel gedurende of kort na de diastole maakte ik een extrasystole; 
deze werd gevolgd door een compensatoire pauze, waarna de post- 
compensatoire systole. zooals steeds, vergroot en verbreed is. De 
vergroote refractaire periode hiervan is oorzaak, dat liet gehalveerde 
rhytme weer terugkeert, omdat de eerstvolgende boezemsystole nu 
weer in dit refractaire stadium valt. Deze rhytmeomzettingen kon 
ik zoo naar willekeur bewerkstelligen, als het kamerrhytme eenigen 
tijd gehalveerd was. 
Een tweede methode van rhytmeomzetting voerde ik uit volgens 
een geheel ander principe en met even zeker gevolg. Als de kamer 
na de veratrinevergiftiging pulseerde in het gehalveerde rhytme, 
dan kou ik door afkoeling van den sinus venosus, de impulsen 
hiervan uitgaande in langzamer tempo de kamer doen toekomen. 
Zoo schoof elke tweede boezemsystole over de refractaire periode 
van de voorafgaande kamersystole heen en kwam herstel van het 
oorspronkelijk kamerrhytme tot stand. Als overgang kreeg ik dan 
wel hart-bigeminie en -trigeminie. We krijgen hier dus door af koe- 
