opvallend ; mangaanafscheiding wordt in alle *) diepzeeafzettingeil 
zonder uitzondering aan getroffen, maar vooral in de echte abyssische 
afzettingen, de roode klei en de radiolariën slib, zijn concreties van 
uiteenloopende afmetingen zeer algemeen. 
Murray zegt daaromtrent: ,,The oxydes of iron and manganese . . . 
in certain abyssal regions of the ocean . . . form concretions of larger 
or smaller size, which are among the most striking characteristics 
of the oceanic Red clay“. l 2 ) 
De vraag is nu in hoeverre deze mangaanknollen al dan niet bij 
uitsluiting kenmerkend zijn voor abyssische afzettingen; worden zij 
slechts in zulke afzettingen aangetroffen of ook elders ? In het 
verslag van de Challenger-expeditie en in het juist aangehaalde werk 
van Murray en Hjort 3 ) wordt vermeld, dat zulke mangaanknollen 
ook uit geringe diepten zijn opgehaald, en dat zij daarin zelfs hier 
en daar overvloedig zijn aangetroffen, maar dan steeds op plaatsen 
waar ook vulkanisch materiaal overvloedig in het bodemslib aan- 
wezig was. 
In de Kara-zee zijn in 1882 en 1883 door de Nederlandsche 
Pool-expeditie ijzerhoudende mangaanknollen opgehaald in terrigene 
afzettingen uit niet zeer groote diepte. 
Webkr vond gedurende de Siboga-expeditie in de zeebekkens van 
den Nederlandsch-Oost-Indischen archipel mangaanknollen slechts 
op één plaats tusschen de eilanden Letti en Timor op 1224 M. 
diepte, in diepzeeslib met terrigene bestanddeelen, dus geen zuiver 
pelagisehe afzettingen ; ophooping van mangaan als een incrustatie 
om een stuk dood koraal werd nog door die expeditie waargenomen 
in een bodemmonster, opgehaald uit een diepte van 1633 M. tusschen 
de eilanden Misooi en Ceram. 4 ) 
Mangaanknollen en mangaanophoopingen in het algemeen zijn 
dus niet in dien zin kenmerkend voor abyssische afzettingen, dat 
men uit het voorkomen van zulke concreties in een of andere af- 
zetting zou mogen besluiten, dat die afzetting tot de abyssische zou 
moeten gerekend worden, en dus zou zijn gevormd op den bodem 
van een zeer diepen oceaan. 
Mangaanconcreties worden immers gevonden op den bodem van 
l ) T. Murray en A. F. Renard l.c. p. 341 zeggen: „Rarely can a large sample 
of any mud, clay or ooze be examined with care without tracés of the oxides of 
this metal being discovered, either as coatings or minute grains.” 
~) J. Murray en J. Hjort. The depths of the ocean, p. 155, Londen 1912. 
3 ) l.c. p. 157. 
4 ) Siboga-Expeditie 1, M. Weber. lntroduction el description de 1’expédition, 
p. 81 en p. 137. Leiden 1902. 
