1061 
alle óceanen in allerlei diepten zoo de voorwaarden daartoe gunstig' 
zijn. Die gunstige voorwaarden zoeken Mürray en Renard — en er 
bestaat voor mij geen aanleiding om van die meening af te wijken — 
in de aanwezigheid van basisch vulkanisch materiaal in een gemak- 
kelijk ontleedbaren vorm. Zoodra die voorwaarde is vervuld, kunnen 
mangaanconcrelies ontstaan, maar hun vorming is een zeer lang- 
zaam verloopend chemisch proces, zooals reeds door het onderzoek 
van het Challenger-materiaal is bewezen. In de ondiepe zeeën, 
vooral op geringe afstanden der continenten hoopen zich de sedimen- 
ten, aangevoerd van liet land of uit het plankton bezonken, snel 
op, zoo snel, dat de kans bij dreggen van den bodem der zee de 
zich hier en daar zeer langzaam vormende mangaanconcreties . op 
te halen daar zeer gering is ; in de abyssische deelen der oceanen, 
zoo die ver van land zijn gelegen, zijn de verhoudingen geheel 
anders; de ophooping van sedimenten heeft daar buitengewoon lang- 
zaam plaats; de toevoer van stoffen van de continenten afkomstig 
is nagenoeg tot niets ingekrompen, uit het plankton komen slechts 
de skeletten, die uit kiezelzuur bestaan, met name die van radio- 
lariën en diatomeën, tot bezinking, terwijl alle skeletten, die uit 
koolzure kalk bestaan, in het koude bodemwater der diepste zeeën, 
dat zoowel rijkelijk zuurstof als koolzuur in oplossing bevat, opge- 
lost worden, eer zij den bodem bereiken. Echter gaat de vorming 
van mangaanconcreties ook op deze diepten door ; zelfs schijnen op den 
bodem der abyssische zeeën, in het water, dat, bij een temperatuur 
die zeer weinig van het nulpunt verschilt, veel zuurstof in oplossing 
houdt, de voorwaarden voor ophooping van mangaan gunstiger te zijn 
dan in ondiepe zeeën, zoolang slechts eenig vulkanisch materiaal 
als bron van het mangaan aanwezig is. De mangaanconcreties, hoe 
langzaam zij zich ook vormen, en hoe weinig opvallend zij ook 
zouden zijn in bodems waar de sedimentatie sneller plaats heeft, 
vormen daarom hier een zeer belangrijk aandeel van het totaal van 
al wat. op den bodem dier diepste zeeën tot bezinking komt of daar 
langs chemischen weg tot de samenstelling van het diepzeeslib bij draagt. 
De mangaanconcreties en de ophoopingen van mangaan in het 
algemeen zijn dus in dezen zin kenmerkend voor abyssische afzettingen, 
dat zij uitsluitend daarin in verhouding tot andere bestanddeelen een 
zeer belangrijk deel van het geheel samenstellen. 
Mangaanconcreties zijn dus voor diepzeeafzettingen op dezelfde 
wijze kenmerkend als de skeletten van radiolariën ; ook deze bezinken 
overal van uit het plankton, binnen de zoögeographiscbe provincies, 
waar zij leven, zoowel dicht bij land, als ver van land midden 
in de oceanen. Dicht bij land verdwijnen zij door hun kleinheid 
70 * 
\ 
