1063 
tot chocoladebruine, steeds kiezelhoudende (hier en daar ook min of 
meer kalkhoudende) kleischalie en kleisteen met wisselende hoeveel- 
heden radiolariën, die het equivalent is van de recente roode cliep- 
zeeklei. De roode kleur, die voor deze afzettingen zeer kenmerkend 
is, 'wordt door zeer fijn verdeeld ijzeroxyde veroorzaakt en de kleur 
wordt donkerder en gaat meer en meer in chocoladebruin over, 
naarmate naast ijzer een toenemende hoeveelheid mangaan fijn 
verdeeld in korrels in het gesteente opgehoopt is. 
Deze wijze van ophooping is de meest algemeene bij alle diepzee- 
afzettingen met een belangrijk kleigehalte '), maar treedt minder op 
den voorgrond en ontbreekt zelfs somtijds geheel bij kiezellei en 
hoornsteen, die in den regel bijna uitsluitend uit skeletten van 
Radiolariën bestaan. 
Ophooping van mangaan als korrels in diepzeeafzettingen werd 
door mij waargenomen : 
a. in roode, kalkvrije kiezelhoudende kleischalies met radiolariën, 
die de heerschende gesteenten zijn in het geheele gebied der Danau- 
formatie in Centraal-Borneo, en in mindere mate aldaar ook in 
de kiezellei, jaspis en hoornsteen (de radiolarieten), die in lagen 
afwisselend met die roode kleischalies voorkomen. 
h. in triassische, meestal geheel kalkvrije roode tot bruine kiezelige 
kleischalies en in mindere mate in de daarmede in verband voorkomende 
knollen en lagen van kiezellei en hoornsteen, op talrijke plaatsen, 
nagenoeg over het geheele eiland Timor verspreid. 
c. in jurassische kiezelhoudende kalksteenen, mergels 2 ) en meestal 
min of meer kiezel- en kalkhoudende kleisteenen, alle met radiolariën, 
en in de hoornsteenknollen of hoornsteenbanken die daarin voor- 
komen, zeer algemeen in een groot deel van het eiland Timor. 
cl. in jurassische diepzeeafzettingen op het eiland Rotti ’), die 
] ) In de hedendaagsche diepzeeafzettingen is ook wel de grootste hoeveelheid 
van het mangaanerts in kleine korrels opgehoopt, die de bruinroode tot choco- 
ladebruine kleur aan het diepzeeslib, met name aan de red clay in den Pacifischen 
en den lndischen Oceaan geven. Vergelijk T. Murray en Renard l.c. p. 191, p. 341 
en pl. XXII, fig. 1. 
2 ) Het belangrijke kalkgehalte van deze kalksteenen en mergels doet de vraag 
rijzen, of de jurassische diepzeeafzettingen van Timor en Rotti wellicht, zij het ook 
ver van land, toch in een minder diepe zee tot bezinking zouden zijn gekomen 
dan de meestal geheel kalkvrije, praecretaceïsche diepzeeafzettingen der Danau- 
formatie in Borneo. Deze vraag wil de schrijver hier onbeantwoord laten, daar hij 
voornemens is de veelzijdige kwestie, waarmede zij samenhangt, elders uitvoeriger 
te behandelen. 
s ) Misschien schuilen hieronder ook triassische en cretaceïsche afzettingen. H. 
A. Brouwer. Voorloopig overzicht der geologie van het eiland Rotti. Tijdschr. Kon. 
Ned. Aardr. Genootschap, 2, XXXI, p. 614, 1914. 
