1064 
geheel niet die van liet eiland Ti mor overeenkomen op dezelfde 
wijze als op dat eiland. 
Waarschijnlijk begint de praecipitatie van mangaan steeds met 
zulke korrels en men kan dan ook allerlei overgangen waarnemen 
tusschen deze wijze van ophooping en andere, waarbij het erts 
sterker is gelokaliseerd. 
2°. als knollen. De mangaanknollen zijn ophoopingen van grooteren 
omvang, nu eens kogelrond dan weder onregelmatig, veelal knobbelig 
maar steeds afgerond van gedaante *), Men vindt hen zoowel in 
roode diepzee-kleischalie als in hoornsteen of kiezellei met radio- 
lariën (radiolariet). 
Omtrent hun voorkomen kan de schrijver als volgt berichten : 
a. Uit Borneo bezit schrijver slechts een enkelen mangaanknol, 
door Maarseveen verzameld in kiezelleiën der Danau-formatie aan 
de reeds genoemde Long Keloli in Oost-Borneo. 
b. Op het eiland Timor heeft schrijver slechts op enkele plaatsen 
mangaanknollen in diepzeeafzettingen waargenomen; een zeer fraai 
exemplaar werd gevonden in vermoedelijk triassische kleisehalies 
met radiolariën op 720 M. boven den zeespiegel nabij den berg 
Somoholle in het district Beboki. (Zie de afbeelding PI. I, tig. 2). 
c. Op het eiland Rotti komen op meer dan één plaats mangaan- 
knollen in jurassischen kiezelhoudenden kalksteen, mergel en kiezel- 
en kalkhoudenden kleisteen met hoornsteenplaten en knollen voor, 
die geheel doorspikt zijn met radiolariën. Het fraaist zijn de gesteen- 
ten met mangaanknollen van fatoe 1 2 ) Soea Lain (zie de afbeelding PI. I, 
tig. 1) aan de noordkust van Rotti en bij de bespreking van de samen- 
stelling en het ontstaan der knollen heeft spreker dit voorkomen zich tot 
voorbeeld gekozen. Makroskopisch schijnen deze knollen steeds scherp 
begrensd en bij verweering vooral van de roode diepzeekleiscbalies 
en de mergels, steken zij, omdat zij meer weerstandbiedend zijn dan 
hun omgeving, uit het gesteente uit en raken er dan licht uit los. 
Aan het strand bij Soea Lain op Rotti kan men zulke losse, 
uitgeweerde mangaankogels in vrij groote hoeveelheden verzamelen. 
1 ) Wat de gedaante betreft, geldt voor de knollen gevonden in jurassische 
radiolarieten op het eiland Rotti alles, wat Murray mededeelde omtrent de uit- 
wendige gedaante van mangaanknollen, in recente diepzeeafzettingen opgehaald. 
J. Murray and J. Hjort. The depths of the ocean p. 156, Londen 1912. “The 
commonest form of the manganese nodules is that of more or less rounded 
nodules . . . ,,looking like marbles at one place, like potatoes or like cricket 
halls at other places”. 
2 ) Fatoe = rots, rotsgroep. De Fatoe Soea Lain is afgebeeld door Verbkek. 
R. D. M. Verbeek. Molukkeu-verslag. Jaarboek van het Mijnwezen. 37e Jaargang, 
Wetenschappelijk gedeelte, pag. 317 Batavia 1908, 
