ten slotte andere korrels uit de omgeving raken, bij zich inlijven en 
zoodoende een groote concretie of knol vormen. 
Ook bij dit proces zal bij den toenemenden groei der knollen de gelei 
op zij gedrukt worden en zullen de skeletten der radiolariën in hun 
ligging niet gestoord worden en hun verspreiding niet gewijzigd 
worden ; echter zou bij de onderstelling dat de concreties uitsluitend 
op deze wijze zijn gevormd de rangschikking der kleine korrels, 
zooals die in de onmiddellijke nabijheid der concreties in de omhulsels 
blijkt te zijn, niet goed te verklaren zijn. 
Zeer waarschijnlijk werken beide processen, groei der korrels door 
praecipitatie van mangaan, toegevoerd door diffusiestroomen en groei 
door opeenhooping en samenpakking van reeds gevormde korrels, 
samen bij den opbouw der mangaanknollen x ). 
Als resultaat ontstaat in ieder geval een concretie met vrij scherpe 
begrenzing, door een snel in dichtheid afnemenden hof of wolk van 
korrels omgeven, die zelve uitsluitend uit mangaanerts bestaat, maar 
meestal talrijke radiolariën omsluit, die in de knollen 2 ) op dezelfde 
wijze gerangschikt blijven als aanvankelijk in het slib het geval was. 
De onderlinge verhouding tusschen de ophooping van mangaan en kiezel. 
Uit het onderzoek der fossiele diepzeegesteenten blijkt, dat in het 
diepzeeslib, waaruit zij zijn ontstaan, het kiezelzuur zich evenals 
het mangaanerts in concreties heeft opgehoopt, in wezen niet ver- 
schillend van de mangaanertsconcreties, maar alleen veel veelvuldiger 
en in veel grooter afmetingen optredend dan deze laatsten. Ook het 
kiezelzuur heeft zich in de diepzeeslib opgehoopt in concreties van 
verschillende gedaanten, knollen en platen, die na hun vorming nog 
in een slib of gelei lagen, welke later zelf tot een nog min of meer 
] ) „Bij de discussie, die in de vergadering op deze mededeeling volgde, merkte 
de heer Wichmann op, dat naar zijn meening de mangaanknollen in diepzee- 
afzettingen niet langs anorganischen weg zijn ontstaan maar door biochemische 
processen veroorzaakt door mangaanafscheidende bacteriën, daarbij er aan herin- 
nerende, dat Beijerinck heeft aangetoond, dat er bacteriën zijn, die het vermogen 
bezitten, mangaan als snperoxyde uit oplossingen van mangaancarbonaat, waarin 
zij leven, neer te slaan. De spreker gaf de mogelijkheid van deze oorzaak voor 
de ophooping van mangaan in diepzeeslib toe, maar wees er op, dat tot nu toe 
het bestaan van bacterieel leven in abyssische diepten in de oceanen nog nimmer 
was aangetoond. Vergelijk : M. W. Beijerinck. Oxydatie van mangaancarbonaat 
door mikroben. Deze Verslagen XXII. p. 415, 1914. 
2 ) Onder de onderzochte jurassische mangaankogels van het eiland Rotli komen 
er ook verscheidene voor waarin weinig of geen radiolariën zijn gevonden. 
