1072 
kiezelhoudende kleischalie, mergel of kalksteen versteende 1 ). Het ophoö- 
pingsproces van het kiezelzuur speelt zich echter later af dan dat 
van het mangaanerts. Immers kiezelzuur omsluit bij zijn concentratie 
niet alleen de reeds als vaste lichamen in de slib aanwezige skeletten 
van radiolariën, zooals ook de mangaan dat deed, maar bovendien 
en op dezelfde wijze de reeds genoemde mangaanknollen. Heide, 
radiolariën en mangaanknollen, laat het liggen waar zij reeds 
waren en neemt hen in zijn concreties op, zonder hun ligging of 
verspreiding te wijzigen. In de radiolarieten van Rotti ziet men dan 
ook, dat de verspreiding der mangaanknollen geheel onafhankelijk 
is van de verspreiding der hoornsteenknollen ; in en buiten de hoorn- 
steenknollen komen zij even veelvuldig voor en niet zelden wordt 
de eene helft van een mangaanknol door hoornsteen, de andere door 
kleischalie of mergel omsloten. Radiolariën eindelijk komen op dezelfde 
wijze en in gelijk aantal in de mangaanknollen, in de hoornsteen- 
eoncreties en in kleischalie of mergelige kleischalie voor. 
De radiolarieten met mangaanknollen van Rotti bewijzen dus, 
dat de processen der ophooping van mangaansuperoxyde en van 
kiezelzuur geheel onafhankelijk van elkaar verloopen en het eerste 
proces reeds geheel moet zijn afgeloopen geweest, eer het tweede 
begon. Zeer goed komt hiermede overeen, wat de recente diepzee- 
afzeftingen te zien geven. Mangaanknollen zijn daar overvloedig, 
maar concreties van kiezelzuur bijv. als hoornsteenknollen zijn tot 
nu toe niet in recente diepzeeafzettingen aangetroffen. 
In de recente diepzeeslib (speciaal roode klei en radiolariënslib) 
is het proces van ophooping van mangaan ten deele reeds afgeloopen, 
ten deele zeer waarschijnlijk nog in vollen gang, maar is het proces 
der ophooping van kiezelzuur tot hoornsteen, kiezellei, jaspis enz. 
nog niet begonnen. 
Men zou kunnen vragen, of de ophooping van mangaan en a for- 
tiori die van kiezelzuur misschien plaats heeft gehad, nadat door 
bodembewegingen de diepzeeafzettingen in de positie waren gebracht 
waar zij thans een deel der gebergten uitmaken. Die vraag moet 
ontkennend beantwoord worden ; de mangaanknollen, evenals ook 
de laagvormige afzettingen van mangaanerts en de kiezelzuurcon- 
creties, zijn door de bergvormende processen op geheel gelijke en op 
zulk een wijze beïnvloed, dat duidelijk blijkt, dat zij vóórdat de 
b In een kiezelhoudenden kalksteen met mangaan- en hoornsteenknollen van 
Soea Lain, waar dus het kiezelzuur grootendeels in de hoornsteenknollen is gecon- 
stateerd, bedraagt het kiezelzuurgehalte in den kalksteen buiten de hoornsteen- 
knollen nog 4.94%, volgens een analyse, verricht door den heer J. de Vries, waar- 
van mij de uitkomst welwillend werd ter beschikking gesteld. 
