il 10 
Natuurkunde. — De Heer Lorentz biedt namens den HeerH. Tf.troöê 
eene mededeeling aan: „Theoretische bepaling der mtropie- 
constante van gassen en vloeistoffen .” 
(Mede aangeboden door den Heer Zeeman). 
§ 1. Inleiding en overzicht. 
Schrijft men de entropie van een ideaal gas per grammolekuul 
voor de temperatuur T en druk p 
S — C p log T — R log p a 4- 6),, (1) 
waarin R de gasconstante is en C p de voor het beschouwde tem- 
peratuurgebied als onveranderlijk aangenomen warmtecapaeiteit onder 
constanten druk beduidt, dan is a een in de klassieke thermodynamica 
onbepaald blijvende constante, die echter volgens het warmtetheorema 
van Nernst een bepaalde waarde heeft, wanneer men namelijk de 
entropie zoo definieert, dat ze voor liet gecondenseerde gas, d.w.z. 
voor een chemisch homogene vaste of vloeibare stof voor T — 0 
nul wordt, wat wij in het vervolg steeds stilzwijgend zullen ver- 
onderstellen. Men kan a dan uit metingen van de dampspanning 
bepalen, wanneer men nog het verloop van de soortelijke warmte 
der vaste (of vloeibare) stof ook bij de laagste temperaturen kent 1 ). 
Op grond eener algemeene definitie der thermodynamische waar- 
schijnlijkheid in verband met de quantenhypothese heb ik in een 
vroegere verhandeling 2 ) de waarde van a voor verschillende gevallen 
afgeleid, waarbij evenwel nog voorloopig onbepaalde universeele 
getallen 2 , z 1} en 2 2 optraden, waarvan ik vermoedde, dat ze = 1 
waren, terwijl men van andere zijde althans aan z ook wel een 
andere waarde meende te moeten toekennen 3 ). 
In het volgende' zullen wij nu de entropieconstante a bepalen door 
direkte berekening der dampspanning volgens de klassieke statistische 
mechanica, dus voor hoogere temperaturen, terwijl wij natuurlijk 
weer het thermodynamisch gedrag der gecondenseerde phase voor 
zeer lage temperaturen zullen moeten kennen ; dit laatste is echter 
bij vaste stoffen onder zekere vereenvoudigende veronderstellingen 
tegenwoordig het geval. Wij zullen op deze wijze niet alleen een 
direkte bevestiging der vroeger gegeven formules (met z = = z 2 = 1) 
verkrijgen, maar tevens de algemeene 4 ), voor de entropiebepaling 
b De grootheid C=^log ]0 e wordt gewoonlijk de chemische konstante van 
het gas genoemd. 
2 ) H. Tetrode, Ann. d. Phys. 38, 434 en 39, 255 (1912). 
3 ) O. Sackur, Ann. d. Phys. 40, 67 (1913). 
Men zie echter het slot van § 3. 
