1113 
e kTdp 1 ...dqzN 
is, de integraal over alle waarden der q ’ s binnen liet volume V en 
over alle p’s van — go tot -f- 00 uitgestrekt. 1 ) 
Nemen wij nu aan, dat T en V zoodanig gekozen zijn, dat een 
deel van het systeem gasvormig, het andere vast is, dan kunnen 
wij voor de waarschijnlijkheid, dat de moleknlen 1 tot en met n 
zich in den gastoestand, n -j- 1 tot en met N zich daarentegen in 
den vasten toestand bevinden, schrijven : 
(Jw G )=lJe 
kT 
' l Pl 
kT d'Pn+l • • • dqtN, . ( 5 ) 
waarin de 6n-voudige integraal over het gasvormige, de 6 (iV — n)- 
voudige over het vaste deel van het systeem is uit te strekken. De 
volumina van beide zijn door V en het slechts van N — n afhan- 
kelijke volume van het vaste deel bepaald. 2 ) Voorts is 
<?!+••• "8») 
de energie van het gas, 
e — t'p + f (/ + 
nc = 
1 2 
(P 
2 m 1 3 "+ 1 
+ 
SN SN SN 
+ 2 2 aij q; qj + ,2? bi q; + b 0 -f- n'c, 
Sn — [-1 3/i-f-l 3?2— { — 1 
waarin N — n = n' gesteld is, de energie van het vaste lichaam, 
dus e-\-t' = E. c en de a’s en 6’s zijn constanten; — c is de arbeid, 
die men moet aanwenden om een in zijn evenwiehtspositie rustend 
molekuul uit liet verband van het vaste lichaam los te maken en 
in de gasruimte te brengen, bijgevolg is c negatief. 
Over het gas kan men al dadelijk integreeren, waardoor men 
krijgt : 
| = 1 (2iJi rn kTfyi v 
n 
kT dp-sn+l • • 
• dqsA , . . . ( 6 ) 
waarin v het volume van het gas is. 
] ) Men kan ook zeggen, dat liet systeem, zooals liet op een bepaald oogenblik 
is, deel uitmaakt van een kanoniek ensemble, met modulus kT. 
3 ) Principiëel zijn natuurlijk ook nog andere rangschikkingen der molekulen dan 
die van vaste stof of gas, althans voor korten tijd, denkbaar; zij zullen echter zoo 
onwaarschijnlijk zijn, dat men er van af kan zien. Ook van de beschouwing eener 
vaste phase van veranderlijke dichtheid zal men kunnen afzien. 
