1114 
Men kan nu q$, i-gi lot en met q a y door lineair er mee samen- 
hangende veranderlijken q\ , q 3n ' zoodanig vervangen dat 
3 '' 1 3 n' 
fiq'i 2 met allemaal positieve f s is terwijl *'„ = — 
i ‘ 2m i 
ds' 
wanneer jj'; de aan q'i beanl woordende waarde, dus • is. Degroot- 
dq'i 
lieden q\ zijn klaarblijkelijk een maatstaf voor de afwijkingen der 
moleknlen uit hun evenwichtsposities. 
Daar volgens een bekende stelling dpi ' . . . dq' 3u - = dp 3n+1 . . . dq 3N 
is, wordt dus 
JcT 
r/ P3n+l ■ ■ ■ dq%N = 
n c 
'kf 
„ 1 „ l 
qP+ 2 — p* 
2 i i 2 m i 
VT 
dpi • • • dq 3n ’ . (7) 
Wanneer men nu echter eenvoudig rechts over alle waarden van 
— oo tot -f~ co ging integreeren en de uitkomst, als gelijk aan de 
integraal over het links staande lid van (7), in (6) ging substitueeren, 
dan zou men een ernstige fout begaan en tot een onzinnig eind- 
resultaat komen. 
Immers: wij moesten oorspronkelijk integreeren over alle waarden 
der q s binnen het door hel vaste lichaam ingenomen volume. Daarbij 
komen vanzelf die waarden niet in aanmerking, waarvoor de energie 
zeer groot is, een molekuul zich dus betrekkelijk ver van zijn even- 
wichtspositie bevindt, daar dit ingevolge de formule voor de waar- 
schijnlijkheid zeer zelden voorkomt. De evenredigheid der energie 
met q- geldt echter slechts voor kleine verschuivingen uit de even- 
wichtspositie en niet langer wanneer een molekuul zoover is geko- 
men, dat het tusschen zijn buren kan doorschuiven. Dit moet inder- 
daad, hoewel zeer zelden, af en toe plaats hebben en op deze wijze 
zullen twee moleknlen hun oorspronkelijke posities kunnen verwis- 
selen en zal ieder molekuul zich achtereenvolgens op alle mogelijke 
punten van het vaste lichaam kunnen bevinden en een evenwiehts- 
positie hebben, die vroeger aan een ander eigen was. 1 ) Deze nieuwe 
positie is a priori even waarschijnlijk als de vroegere. 
Daar men nu, door den rechterkant van (7) eenvoudig van — oo 
tot -fcc te integreeren, stilzwijgend aanneemt, dat een molekuul 
niet van zijn plaats kan komen, moet men de zoo verkregen inte- 
graal nog met n'! vermenigvuldigen, zijnde het aantal der tusschen 
b Hierbij is aangenomen, dat de voor het tusscliendoorschuiven van een molekuul 
benoodigde energie niet oneindig is ; men kan zich echter in elk geval de verwis- 
seling der molekulen door verdamping en hernieuwde condensatie tot stand gebracht 
denken, hetgeen inderdaad aan het oppervlak voortdurend moet plaats vinden. 
