1119 
pcraturen worden verwaarloosd. 1 ) Yoor zeer groote waarden der 
trillingsenergie, die bij niet al te hooge temperaturen echter zoo 
zeldzaam zullen zijn, dat men ze voor de berekening der gemiddelde 
waarde mag verwaarloozen, is de wederkeerige beweging der atomen 
geen eenvoudige sinustrilling meer en bij nog grooter energiewaarde 
wordt de aantrekkende kracht tusschen de atomen zeer klein, zij 
raken van elkaar los en het molekuul is gedissocieerd. 2 ) 
Men kan zich voorstellen, dat elk der Rolvormige) atomen een 
pool heeft en dat in het molekuul de beide polen samenvallen of 
dooi' de warmtebeweging een kleinen afstand van elkaar zijn ver- 
wijderd, echter zóó, dat de door pool en middelpunt gaande assen 
der beide atomen steeds in eikaars verlengde vallen. 
Wanneer de atomen van verschillende soort, zegge A en B, zijn, 
dan vindt men voor de evenwichtskonstante der reactie AB A-j-B 8 ) 
n\ 
n. 
e 
k T 
rn \ rit /j 
v>a -\-niB 
8 / s 
1 
J 
JlV 
\—e~kT 
~r 
• (i?) 
waarin n % resp. n 1 het aantal gesplitste resp. ongesplitste molekulen 
per volnme-eenheid, via en vib de massa s der atomen en J het 
traagheidsmoment van het molekuul is. c is de dissociatiewarmte, 
zooals die voor het absolute nulpunt zou zijn. 
Yoor lagere temperaturen gaat dit over in 
/ rnArriB 1 / k T\± 
-f mii) 2 fh \2rry 
Andererzijds is volgens de thermodynomica 
• ( 20 ) 

waarin Ion A = ° A aAB , c dezelfde beteekenis heeft als in (20), 
J R 
terwijl C de algebraïsche som van de warmtecapaciteiten der rea- 
geerende gassen bij constanten druk, gedeeld door R, d. w. z. 
— 4 — | zr: | is. u,(, ciB en ciab zijn de in (1) gedefinieerde 
entropieconstanten der gassen. 
ï) Aangenomen, dat een eventueele nulpuntsenergie niet zoo groot is, dat het 
traagheidsmoment er veranderlijk door wordt. 
2 ) In werkelijkheid kan het natuurlijk voorkomen, dat de trillingen reeds voor 
kleine waarden der energie niet meer sinusvormig zijn ; het is echter voorloopig 
niet mogelijk, dit theoretisch in rekening te brengen. 
3 ) J. D. van der Waals Jr., Zittingsversl. Akad. Amsterdam, 22, 1131 (1914) 
