1128 
Scheikunde. — De Heer Holleman doet eene mededeeling, mede 
namens Mej. Hoeelake: „Over de nitratie van eenige phenol- 
derivaten” . 
Mej. Hoeelake heeft zich bezig gehouden met de nitratie van een 
aantal phenylesters, n.1. liet tri-, di- en monophenylphosphaat, het 
diphenylcarbonaar, phenylmethylcarbonaat en verder van de esters 
van drie verzadigde vetzuren, n.1. van azijnzuur, isovaleriaanzuur en 
stearinezuur. Hierbij was zeer opvallend, dat de pbosphorzure en 
koolzure esters zich glad tot mononitroproducten lieten nitreeren, 
terwijl de esters der vetzuren daarbij nagenoeg dezelfde moeielijk- 
heden opleverden als de nitratie van phenol zelf of van zijne aethers, 
met name anisol. 
Bij de vetzure phenylesters kon daarom het gehalte aan de beide 
isomeren, o- en p-nitro verbindingen, ook slechts bij benadering wor- 
den vastgesteld, terwijl dit bij de andere esters zeer goed gelukte. 
De gevonden waarden zijn in onderstaand tabelletje samengevat : 
Genitreerde stof 
Gehalte van 
o-verb. in °/ 0 . 
Triphenylphosphaat 
5.5, 5.6 
Diphenylphosphaat 
15.3, 16.0 
Monophenylphosphaat 
16.0, 16.3 
Diphenylcarbonaat 
O 
© 
Phenylmethylcarbonaat 
15.2, 14,9 
Er werden in al de onderzochte gevallen enkel de ortho- en de 
para-nifroverbindingen gevormd. Hunne verhouding werd bepaald 
door de esters te verzeepen, en het o-nitrophenol met waterdamp 
over te distilleeren. Aan dit distillaat werd nu eene passende hoe- 
veelheid phenol toegevoegd en daarna het maximumpunt der ont- 
menging van het zoo verkregen binaire systeem bepaald. Het 
bleek, dat het binaire ontmengpunt water phenol door o-nitro- 
phenol vrij sterk wordt verhoogd, daarentegen p-nitrophenol daarop 
slechts een geringen invloed heeft. Daar bij de distillatie met water- 
damp ook altijd eenig p-nitrophenol mede overgaat bracht deze 
toevallige omstandigheid geen storing in de bepalingen teweeg. 
