1213 
wijze in de RöNTGENOgrammen hebben kunnen openbaren! En toch 
kan niemand eraan twijfelen, dat in de RöNTGENbeelden van plaatjes, 
parallel aan {100} en {010}, er slechts één enkel vertikaal symmetrie- 
vlak aanwezig is. Er moet derhalve eenige nog onbekende oorzaak 
zijn, welke maakt, dat de symmetrie-vlakken i.c. verdwenen zijn. 
Zoolang dit geval nu op zich zelf stond, kon nog aan eenige toe- 
valligheid hierbij gedacht worden. 
Het volgende echter moet nu tot de overtuiging voeren , dat ons de 
bovenvermelde theoretische beschouwingen geheel en al in den steek 
laten, zoodra de verschijnselen bestudeerd worden in optisch- twee- 
assige kristallen, in plaats van in enkelbrekende of in éénassige 
kristallen, wanneer deze parallel aan hunne optische as doorstraald 
iv orden. 
Van welken aard deze afwijkingen zijn, moge uit het volgende 
blijken; echter is het noodig, om in verband hiermede eerst nog 
even te spreken over enkele RöNTGENOgrammen van optisch-éénassige 
kristallen, van welke plaatjes loodrecht op de optische as onderzocht 
werden. 
De toermalijn is ditrigonaal-pyramidaal; het RöNTGENbeeld moet vol- 
gens de theorie dus dezelfde symmetrie vertoonen als dat van den calciet, 
die ditrigonaal-skalenoëdrisch is ; evenzoo zal ook het beeld van den 
sterk rechtsdraaienden cinnaber : HgS, welke trigonaal-trapezoëdrisch 
is, diezelfde symmetrie moeten vertoonen. 
Werkelijk kan uit de fig. 4 en 5 op Plaat IV, — welke de betreffende 
RöNTGEN-beelden, die verkregen zijn met plaatjes, loodrecht op de 
optische as gesneden, in stereografische projektie weergeven, — blijken, 
dat deze beelden, behalve de drietallige hoofd-as, nog drie vertikale 
symmetrie-vlakken bezitten, en dat zij dus werkelijk dezelfde sym- 
metrie in het RöNTGENbeeld vertoonen als de calciet. Het beeld 
voor rechts- en linksdraaienden cinnaber, loodrecht op de basis door- 
straald, moet dus inderdaad weer identiek zijn. Op Plaat I is in 
fig. 4 >de oorspronkelijke fotografie van den toermalijn weergegeven. 
Of plaatjes dezer mineralen, evenwijdig aan {1010} gesneden, ook 
werkelijk de aanwezigheid van eene tweetallige as in hun RöNTGEN- 
beeld zullen vertoonen, zooals de theorie dat eischt, zal nader onder- 
zoek nog moeten leeren *). In elk geval is dus, bij doorstraling van 
deze kristallen in eene richting, waarin zij optisch-isotroop zijn, tot 
dusverre niets gebleken van een afwijking tusschen ervaring en 
theorie. 
!) Zie de noot op pag, 1212. 
