a. Reaktiewarmten. 
2. Het warmte-efFekt, dat optreedt, wanneer een bepaalde gewiekts^ 
hoeveelheid van een metaal zich met andere stoffen verbindt, zal 
een fnnktie zijn der thermische voorgeschiedenis van het metaal. 
Immers, de hoeveelheden der «-, /?-, y-, .... modifikatie hangen van 
die voorgeschiedenis af. 
3. Zoo zal, om een enkel voorbeeld te noemen, een bepaalde 
gewichtshoeveelheid chemisch zuiver kadmium, dat uit het gesmolten 
metaal is ontstaan en die wij met het symbool zullen aanduiden, 
een ander warmte-efFekt geven, wanneer het zich met een tweede 
stof verbindt, dan dezelfde hoeveelheid kadmium, die door elektrolyse 
van een kadmiumzout-oplossing bij gewone temperatuur is bereid 
(M 2 ). Terwijl in Mj onbekende hoeveelheden «-, /?-, y-kadmium 
gelijktijdig aanwezig zijn, bestaat M 2 uit zuiver y-kadmium. Verder 
weten wij thans, dat de overgangswarmte (per gramatoom) y-kad- 
mium — *■ «-kadmium bij 18° C. 739 gramkalorieën bedraagt. 1 ) 
Lost men bv. gelijke hoeveelheden resp. M 2 bij 18° in gelijke 
hoeveelheden HC1 . 200 H 2 0 op, dan zal het warmte-efFekt, dat die 
reaktie begeleidt, voor M 2 in maximo 739 gramkalorieën per gram- 
atoom meer bedragen, dan voor M 2 . Zulks zal het geval zijn, als 
M x geheel uit «-kadmium bestaat. Zijn /?- en r-kadmium gelijktijdig 
met het «-metaal aanwezig (dit is het algemeene geval), dan zal 
het verschil minder dan 739 gramkalorieën per gramatoom bedragen. 
4. Nu hebben Th. W. Richards en Burgess 2 ) gevonden, dat de 
reaktiewarmte tussclien kadmium, dat bij gewone temperatuur langs 
galvanischen weg was bereid (dus y-kadmium) en HCl . 200 H 2 0 bij 
20° C. 17200 gramkalorieën per gramatoom kadmium bedraagb 
De maximale fout £ou dus in dit geval 4.3 % bedragen. Maar zelfs 
indieu zij slechts een kleine fraktie van deze waarde bereikte, zoit 
zij de experimeitteele fouten, die slechts enkele tienden procent be- 
dragen, nog ver overtreffen, m. a. w. bij de nauwkeurigheid, die 
tnen heden bij dergelijke kalorimetrische metingen kan bereiken, 
behoort op de aanwezigheid der verschillende modifikaties te worden 
gelet. De tot dusverre bepaalde reaktiewarmten der metalen, bij 
Welker meting met die aanwezigheid rekening niet kon worden 
gehouden, zijn dus geheel toevallige waarden. 
b Verslagen 23, 1015 (1915). 
B ) Journ. Americ. Ghera. Soe. 32, 431, 1176 (1910). 
80 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXIII. A°. 1914/15 
