1246 
mechanische» weerstand beneden een zeker maximum blijft, maar 
dat er inderdaad onder invloed van de belichting een toestandsver- 
andering in de plant intreedt, waardoor de phototropische krommingen 
bij aangroeiing van den prikkel ten slotte weer gaan afnemen en 
zelfs negatieve waarden kunnen verkrijgen, zooals voor Avena is 
aangetoond door Clark x ) en Arisz * 2 ). 
Voeren we de zwaartekrachtprikkeling onmiddellijk na de belich- 
ting toe, dan is de geotropische kromming reeds zoo goed als geheel 
verdwenen, als de phototropische haar maximum bereikt. Een enkel 
voorbeeld kan voldoende geacht worden om dit aan te toonen. 
Afwijkingen in mm. 2 x / 4 uur na den aanvang der proef: 
2 
3 
4 
5 
1.6 (40) 
1 .3(40— 20 min.) 
1.9 (40+20 min.) 
0.4 (20 min.) 
De maximale geotropische kromming 50 minuten na afloop der 
prikkeling zal in dit geval ongeveer 1.5 mm. bedragen hebben. De 
kleine afwijking, die na 2 x / 4 uur nog over is, uit zich echter nog 
duidelijk in de cijfers van 3 en 4. 
Bij eenige proefreeksen werden de bakjes tusschen en na de prik- 
kelingen op den klinostaat geplaatst om de tegenwerking van de 
zwaartekracht te ontgaan 3 ). Het doet er in dit geval weinig toe, of 
de prikkelingen onmiddellijk na elkaar of met een zekere tusschen- 
poos worden toegediend. De snelle afname van de kromming, zoodra 
deze haar maximum bereikt heeft, is bij plantjes, die om een hori- 
zontale as draaien, niet te constateeren. Aan den anderen kant gaat 
de phototropische reactie zooveel langer dan de geotropische voort 
(een verschil van uren), dat het experimenteel onmogelijk is, de 
maxima samen te laten vallen. We moeten er ons dus toe bepalen 
vast te stellen, dat de kromming van plantjes, die beide prikkels 
hebben ontvangen, al naar gelang deze in denzelfden of in tegen- 
gestelden zin geïnduceerd werden, gelijk is aan de som of aan het 
verschil van de krommingen, die twee groepen van contröleplantjes 
vertoonen, waarvan de eene alleen belicht en de andere alleen geotro- 
pisch geprikkeld is. Dit blijkt op ieder willekeurig gekozen tijdstip 
mogelijk. In het volgende voorbeeld werd de geotropische prikkeling 
6 O. L. Clark. Über negativen Phototropismus bei Avena sativa. Zeitschr. f. 
Bot. V. 1913. 
2 ) W. H. Arisz. Zittingsverslag K. Akad. v. Wet. Amsterdam. October 1913. 
8 ) Bij zeer kleine krommingen is het voornamelijk de longitudinale component, 
die de reactie tegenwerkt. Cf. § 4. 
