Voor wij een antwoord op deze vraag geven, willen wij ons eenige 
oogenblikken bezig bonden met de krommingen van tegengestelde 
richting, die in andere gevallen optreden en nagaan of het mogelijk 
is ons een eenvoudige voorstelling te vormen van de wijze, waarop 
zij tot stand komen. Daar bij koleoptilen van Avena phototropische 
krommingen van tegengestelde richting zeer gemakkelijk te verkrijgen 
zijn, heb ik deze voor een nadere analyse uitgekozen. 
Uit proeven van Arisz (l.e. 1914), waarbij de plantjes gedurende 
verschillende tijden alzijdig voorbelicht werden, is gebleken, dat de 
gevoeligheid in den beginne snel daalde, bij een langere voortzetting 
der belichting echter weer eenigszins toenam. Werd ook de licht- 
sterkte gevarieerd, dan bleek de aanvankelijke afname der gevoelig- 
heid sneller plaats te hebben naarmate de plantjes aan sterker licht 
blootgesteld werden, terwijl de terugkeer der gevoeligheid daardoor 
iets vertraagd werd. Daar nu bij een eenzijdige belichting de voor- 
zijde een deel van het licht absorbeert, ontvangt de achterzijde 
minder licht. Dit zal tengevolge hebben, dat de gevoeligheid daar 
tengevolge van de belichting minder sterk afneemt dan aan de voor- 
zijde. Wanneer dus na eenigen tijd de gevoeligheid van de voorzijde 
tennaastenbij verdwenen is, kan de reactie van de achterzijde de 
overhand krijgen. Het gevolg moet dan zijn een kromming van de 
lichtbron af. 
Om na te gaan, of de hier gepostuleerde verschillen in gevoeligheid 
aan voor- en achterzijde werkelijk te constateeren zijn, heb ik een 
reeks proeven genomen, waarbij steeds drie groepen bakjes met 
elkander vergeleken werden. De eerste groep bestond uit één bakje, 
de beide andere uit vier tot acht. De proef ving aan met een even 
lange en even sterke eenzijdige belichting van alle bakjes. Daarna 
werd het bakje van de eerste groep in het donker gezet en die van 
de beide andere groepen opnieuw met een reeks verschillende licht- 
hoeveelheden geprikkeld, bij de eene groep van dezelfde zijde als de 
eerste maal, bij de andere van den tegenovergestelden kant. Tenslotte 
werden dan de verkregen krommingen met elkander vergeleken. 
Op deze wijze ben ik er in geslaagd om aan te toonen, dat er 
inderdaad na een éénzijdige belichting somtijds belangrijke verschillen 
in gevoeligheid aan voor- en achterzijde te constateeren vallen. Deze 
zijn het sterkst in het gebied, waar de negatieve kromming begint 
op te treden. Gegevens hierover zullen later gepubliceerd worden. 
Wij komen dus tot de gevolgtrekking, dat de kromming van de 
lichtbron af ontstaat, doordat de gevoeligheid van de voorzijde snelier 
daalt dan die van de achterzijde en de reactie daar dientengevolge 
de overhand krijgt. 
