1269 
door die, welke betrekking hebben op de eigenschappen van het 
druiven- en het wijnsteenzuur en hunne zouten, werd, zooals algemeen 
bekend is, de weg gebaand om tot dat diepere inzicht van den 
ruimtelijken bouw der molekulen te geraken, hetwelk tenslotte in 
de stereochemisehe beschouwingen onzer dagen is geformuleerd. 
De slotsom waartoe Pasteur kwam, kan in het kort aldus worden 
saamgevat : in alle die gevallen, waarin eenige stofsoort door eenc 
„asymmetrische” groepeering der atomen in het molekuul gekenmerkt 
is, moet de mogelijkheid voorzien worden van het optreden dier stof 
in twee modifikaties, wier daarvoor in aanmerking komende fysische 
eigenschappen beschreven kunnen worden als eigen te zijn aan 
stelsels, welke tot elkaar in de verhouding van spiegelbeeldsystemen 
staan. 
Deze uitspraak is in hare algemeenheid vaag genoeg gebleken, 
om tot menigvuldige commentaren en zelfs lot misverstand aanleiding 
te hebben kunnen geven. Over het tweede deel dezer slotsom behoeft 
nauwelijks eenig meeningsverschil te bestaan: uit den aard der zaak 
blijkt het duidelijk genoeg, dat hier natuurlijk alleen sprake kan 
zijn van vektorieele, nimmer van skalaire grootheden. Thermische, 
kalorische, volumetrisehe konstanten b.v. zijn derhalve voor beide 
bedoelde modifikatie’s steeds dezelfde ; en onder de eigenschappen, 
welke door vektoren beschreven worden, komen dan nog enkel 
maar diegene in aanmerking, bij welke de beschrijvende vektoren- 
stelsels met hun spiegelbeeld niet dekbaar zijn, of zooals men ook 
wel zegt: alleen zulke eigenschappen, zooals de optische rotatie, de 
pyro- en piezoëlektrisehe verschijnselen, enz. welke niet door centrisch- 
symmetrische, doch door „polaire” vektoren worden voorgesteld* 
Daarentegen voert het eerste gedeelte van Pasteur’s uitspraak al 
dadelijk tot de vraag: wat heeft men nu eigenlijk onder die 
„molekulaire asymmetrie” te verstaan, en onder welke voorwaarden 
treedt die op? Het blijkt dan ook, dat de invoering van het woord 
„asymmetrie” *) in deze gevallen tot misverstand aanleiding heeft 
gegeven en tot onjuiste of althans onvolledige opvattingen, zelfs bij 
gezaghebbende auteurs, — gevoerd heeft; terwijl het, ondanks liet 
kennelijk gevoel van onzekerheid bij enkelen, de onklaarheid omtrent 
de voorwaarden waaronder de bedoelde isomerie zal intreden, blijft 
bestendigen s ). 
De leer der zoogenaamde „asymmetrische atomen” van Le Bel 
en Van ’t Hoef heeft, zooals thans algemeen bekend is, eene eerste 
rationeele omschrijving van die „molekulaire asymmetrie” trachten 
] ) Bij Pasteur: „dis symmétrie”. 
2 ) Zie o.a. Ch. M. var Deventer, Chemisch Weekblad 10. 1046 (1913). 
83 
Verslagen der Atdeeling Natuurk. Dl. XX.ÜL A°. 1914/15. 
