1272 
door Pope, Perkin en Wallach 1 ), aan welke verbinding, zooals een 
ruimte-model licht doet erkennen, eene konfignratie toekomt, welke 
met haar spiegelbeeld niet dekbaar is. De oplosbaarheid dezer en 
aanverwante stoffen is echter, zooals de heer Pope mij meedeelde, in 
bijna alle oplosmiddelen te groot, om de harmonie met Pasteur’s 
principe, ook wat betreft de kristalvormen, in dit geval direkt te 
kunnen bewijzen. 
De sterkst sprekende argumenten echter voor de bovengenoemde 
opvatting omtrent de voorwaarden voor ’t optreden der spiegelbeeld- 
isomerie, zijn te ontleenen aan de theoretisch zoo eenvoudige 
gevallen, welke door de meesterlijke onderzoekingen van A. Werner 
het eerst zijn bekend geworden ' 2 ') bij de luteo-triaethyleendiamine- 
kokaltizouten, en die later door hem bij tal van andere zouten met 
komplexe ionen, o.a. bij de analoge derivaten van het oxaalzuur 
zijn teruggevonden. Niet slechts, dat deze feiten de door Werner 
gewenschte bewijzen leveren voor de juistheid zijner opvatting 
omtrent eene ruimtelijke groepeering der substituenten rondom het 
meerderwaardige centraal-atoom, — maar tevens vormen zij het 
on middellijk bewijs voor de juistheid der bovengenoemde opvatting, 
dat het bij de molekulaire „asymmetrie” in den zin als boven opgevat, 
volstrekt niet primair op de ongelijkheid der radikalen aankomt, maar 
uitsluitend op kunne ruimtelijke groepeering. 
Daarmede is voor de toekomst het vraagstuk gegeven, om expe- 
rimenteel de voorwaarden te zoeken, waaronder ook bij de uit, 
in ehemischen zin gelijkwaardige bouwsteenen samengevoegde 
molekulen, eene met haar spiegelbeeld niet-dekbare konfiguratie der 
atomen eventueel mogelijk zal kunnen zijn. 3 ) 
b Pope, Perkin en Wallach. Trans. Chem. Soc. 95 , 1789. (1909); Pope en 
Perkin, ibid. 99 . 1510 (1910). 
2 ) A. Werner. Ber. d.d. Chem. Ges. 45. 121. (1912) '; 47. 1960, 3093. (1914). 
3 ) In dit verband mogen nog kortelijks even de voorwaarden voor het optreden 
van mebdekbare spiegelbeeldgroepeeringen bij ruimtelijke stelsels beschouwd zijn, 
en de rol vermeld worden, welke daarbij het meestal op den voorgrond gestelde 
„gemis aan symmetrievlakken” speelt. Wanneer men als de „symmetrie-elementen”, 
met behulp waarvan zich glle ruimtelijke symmetrieën mathematisch volledig laten 
soort (zgn. „assen van samengestelde symmetrie”), — dan zijn alle ruimtelijke 
konfiguraties, welke geene assen der tweede soort bezitten, van hunne spiegel- 
beelden verschillend. Daaruit volgt, dat ruimtelijke groepeeringen, die met hun spiegel- 
beelden niet dekbaar zijn, dus alleen axiale symmetrie (der eerste soort nl.) kunnen bezit- 
en. Aangezien de as der tweede soort, bij welke n — 2 is, beantwoordt aan het 
zgn. „symraetrie-centrum”, en die, bij welke n — 1 is, beantwoordt aan de enkele 
spiegeling aan een vlak, zoo bljjkt het, dat „enantiomorfe” strukturen noch een 
beschrijven, kiest: de symmetrie-assen 
