1339 
Wij vinden dus : in het punt r komen vijf kurven samen, waar- 
van de omzettingskurve (F -f- F.' -J- F") en de evenwichtskurve 
(F -f- F' -f- F' ' -f- G) samenvallen. Deze laatste kurve eindigt in r; 
de 4 andere gaan door dit punt heen ; het punt r verdeelt deze 
kurven in twee stukken, waarvan het eene stabiele en het andere 
metastabiele toestanden voorstelt. 
Men vindt deze uitkomsten ook op de volgende wijze. Wij kunnen 
het evenwicht F -)- F' -f- F ' ' -f- G, als G door een punt van 
F F' F" voorgesteld wordt, als binair opvatten; het is dus invariant 
en kan in het F, J'-diagram door een punt r worden voorgesteld. 
Er moeten door r dus vier tripelkurven gaan, n.1. de omzettingskurve 
(F-\-F' -\-F") en .de sublimatiekurven van F-\-F' , F-\-F" en F' -\-F" . 
Beschouwt men alleen stabiele toestanden, dan kan men zeggen dat 
deze kurven alle van r uitgaan of in r eindigen. De ligging dezer 
vier kurven ten opzichte van elkaar is aan een bepaalden regel 
gebonden. l ) Wij kunnen de richting dezer kurven bepalen met 
behulp van de isovolumetrische en isentropische reactie, die tussclien 
deze 4 phasen kunnen optreden. 2 ) Zij de isentropische reactie : 
nF F F F' + n" F" ^ G (21) 
waarin een of twee der coëfficiënten n, n' en n" negatief kunnen 
zijn ; in de gewone schrijfwijze moet men de daarop betrekking 
hebbende phasen in het rechter lid der vergelijking schrijven. Daar 
het volume van den damp G in vergelijking met dat der vaste 
stoffen zeer groot is, zal de reactie van rechts naar links onder 
volumeafname plaats vinden. De evenwiehten, die bij deze reactie 
(van rechts naar links) gevormd worden, bestaan dus bij hoogere 
drukken. Daar men, om het evenwicht F F' -]- F" te krijgen, 
de reactie steeds van rechts naar links moet laten verloopen, zal de 
omzettingskurve {F -j- F' -f- F") van r uit dus steeds naar hoogere 
drukken gaan. Dit is met onze vroegere beschouwingen in overeen- 
stemming. 
Men kan de isovolumetrische reactie eveneens door (21) voor- 
stellen; de coëfficiënten zullen dan echter eene andere waarde hebben. 
Daar bij de reactie van rechts naar links zoowel warmte afgegeven 
als geabsorbeerd kan worden, zoo kan het evenwicht F-\- F' F" 
van r uit dus zoowel naar hoogere als naar lagere temperaturen 
gaan. 
Leiden, Anorg. Chem. Lab. ( Wordt vervolgd). 
x ) F. A. H. Schreinemakers, Z. f. Phys. Chem. 82 59 (1913). 
F. E. G. Scheffer, Deze verslagen 21 446 (1912). 
2 ) F. A. H. Schreinemakers, Die heterogenen Gleichg. von Bakhuis Rooze. 
boom, III 1 , 219—220. 
88 * 
