3379 
(kleiachtige-, ondoordringbare-), honderden tot zelfs duizenden nieters 
kunnen bedragen en zij zich over de geheele uitgestrektheid van 
een G.S. kunnen uitstrekken, daar schijnt het niet ongewettigd de 
mogelijkheid te stellen dat deze „ondoordringbare” lagen het water 
(damp), in de vaecuolaire ruimten van sedimentaire lagen aanwezig, 
zouden beletten uit de daaronder gelegen lagen (of deelen daarvan) 
te worden verdreven, door den invloed van de hooge temperaturen 
en spanningen, welke in die lagen op hun weg naar en tot in de 
vloeizone, zouden worden opgewekt. 
Het doel van deze bijdrage is de richting aan te geven waarin 
wellicht te zoeken zou zijn naar de waarschijnlijke oorzaak voor 
het ontstaan van het vulkanisme, en naar eene bevredigende ver- 
klaring van zijn wezen. 
(In de thans in samenwerking met anderen in bewerking' zijnde 
verhandeling, welke waarschijnlijk in het Journal of Geology (Ghicago) 
verschijnen zal, zal o.m. berekend worden de hoegrootheden der 
dampspanningen bij een temp. van 3000° — 1200° in verband met 
de aanwezig veronderstelde hoeveelheden water en in verband met 
het daardoor ingenomen volume; verder de wrijvings-weerstand in 
sedimentaire lagen uit zand en (of) klei opgebouwd, ten einde daar- 
uit te kunnen nagaan hoe dik eene zand of klei massa, zou moeten 
zijn opdat de wrijvings-weerstand voldoende zij om te verhinderen 
dat het water, in daaronder gelegen sedimenten opgesloten, uitgedre- 
ven worde). 
LITERATUUR. 
1. A. Daubrée. Etudes synthétiques de Geologie expérimentale. Paris 1879. 
2. T. v. Wglff. Der Vulkanismus. Rerlin 1914. 
3. A. Brun. Recherches sur 1’exhalalion volcanique. Genève 1911. 
4. L. Day and E. S. Shepherd. Water and volcanic aclivity. Buil. Geol. Soc. 
Am. Vol. 24 1913 p. 573 — 606. 
5. T. H. King. Principles and condilions of the movements of groundwater 
19Lh. Au. rep. U. S. Geol. Surv. 1897 — 98 Pt. II. 
6. G. R. van Hise. A trealise on Metamorphisme. U. S. Geol. Burv. Washington 
1904 p. 132 en 133. 
7. J. Versluys. Het beginsel der beweging van het grondwater. Amsterdam 
1912 p. 126 e. v. Zie ook: E. Ramann. Bodemkunde. Berlin 1911; Verslag 
van eene Commissie van de Kon. Ak v. W. te Amsterdam. 1887, e.a. 
8. F. D. Adams and L. V. King. Journal of geology Vol. XX No. 2 p. 97 — 
138. 1912. 
