1391 
spelen, gering zijn en bij liet „Abschrecken” van bet metaal, waar- 
van zoo aanstonds sprake zal zijn, ook het glas van den dilatometer 
aan een plotselinge, sterke temperatuursverandering (ongeveer 100°) 
wordt blootgesteld, was liet van groot gewield allereerst vast te 
stellen, dat thermische nawerking van het glas niet plaats heeft. 
Te dien einde werd de te gebruiken dilatometer geheel met petro- 
leum gevuld en in den thermostaat gedurende eenige uren op 95°. 00 
gehouden. Nadat de stand van den meniskus was genoteerd (358.0) 
werd het instrument plotseling in petroleum gedompeld, die met 
behulp van stukken vast kooldioxyde op ongeveer — 20° was afge- 
koeld. Nadat de dilatometer gedurende een half uur in die vloeistof had 
gestaan, werd hij weer in den thermostaat op 95°. 00 gehouden : 
de meniskus bereikte na twee uren den vroegeren stand (358.0). 
Vierentwintig uur later was de stand onveranderd gebleven (358.0). 
Thermische nawerking is dus niet aanwezig. 
10. Het instrument werd thans op de boven (§ 3j beschreven 
wijze met vloeibaar natrium en enkele cc. petroleum gevuld. Daarna 
liet men het geheel in den thermostaat zéér langzaam tot 15° afkoelen 
zoodat het metaal in den «-vorm kon overgaan. 
Na deze behandeling werden de volgende resultaten (Tabel I) 
verkregen : 
TABEL I. 
Temperatuur 
Duur der waarnemingen 
in uren 
Stijging v. d. 
meniskus in mm. 
50° 
3 'Is 
0 
68.5 
16 
0 
yo.o 
19 
0 
96.0 
22 
0 
Bij 97°, 3 had er smelting plaats, die met enorme uitzetting ge- 
paard gaat. 
11. Ten einde het metaal geheel lot smelting te brengen, werd 
de dilatometer op 100° verwarmd en nadat volumeverandering 
niet meer plaats vond, in petroleum bij 0° ,,abgeschreckt’ . 
De waarnemingen, met het „abgeschreckte” natrium uitgevoerd, 
zijn in tabel II samengevat. 
