1420 
in twee takken splitste, die loodrecht op de richting van de spier- 
vezel staan en dus een in radiaire richting verloopende vezel vormen. 
De ombuiging van de fibrillenbanden, de ligging dezer banden in 
liet sarcoplasma, in de figuur zoo nauwkeurig mogelijk weergegeven, 
sluit hierbij twijfel aan de juistheid van de waarneming uit. Trouwens, 
reeds Gebf.rg schijnt iets dergelijks gezien te hebben. 
Zoo moeten wij dus de spiermassa van de iris in zekeren zin 
opvatten als een syncytimn, opgebouwd uit met elkaar samenhangende 
elementen, waarbij het circulair verloopende gedeelte met liet meer 
radiair verloopende deel van de elementen organisch samenhangt. 
Hiervan geheel onafhankelijk blijft de uitsluitend radiair verloopende, 
met het epithelium van de iris blijvend samenhangende en geen 
duidelijke dwarse streping vcrtoonende membraan van Bruch, waar- 
aan volgens ZiETZSCHMANN de pupilverwijdende werking uitsluitend 
moet worden toegeschreven. 
Bij de uit glad spierweefsel opgebouwden irisspieren van het 
menschelijk oog is deze organische samenhang tusschen sphincter 
pu pi l lae en de radiair daarop staande dilatatorbundels uit den aard 
der zaak zeer moeilijk waar te nemen. Toch verkrijgt men uit vlakte- 
doorsneden van de iris den indruk, dat ook hier dezelfde verhou- 
dingen bestaan. 
Hoe is nu de innervatie van deze spiermassa? 
Bij liet menschelijk oog beschreef ik reeds in mijn vorige mede- 
deeling de eigenaardige innervatie-verhoudingen van den musculus 
ciliaris. Bij de geringe afmetingen van de spierelementen en het 
dicht geweven zenu wnet werk is het uiterst moeilijk, een juist beeld 
te verkrijgen van de numerieke verhoudingen tusschen zenuw- en 
spierelementen. Wel was te zien, dat de zenuweindigingen (zie de 
bij de vorige mededeeling gevoegde afbeelding) in twee verschillende 
typen voorkwamen, ringvormige eindigingen en kleine netvormige 
eindplaatjes, doch van de verhouding dezer twee typen tot de spier- 
cellen aan de eene zijde en de verschillende aanvoerende zenuwen 
aan de andere zijde heb ik mij geen vast omlijnd beeld kunnen 
vormen. 
Anders staat de zaak bij de irisspieren van het vogeloog. 
Volgens de heerschende meening ontvangt bij den menseh en bij 
de zoogdieren, bij welke de innervatie der binnenoogspieren nauw- 
keurig is onderzocht, de sphincter pupillae zijn zenuwvezels uit het 
ganglion ciliare en den nervus oculomotorius, de dilatator pupillae 
daarentegen van den nervus sympathicus, uit het bovenste cervicaal- 
ganglion door ’t ganglion ciliare en de nn. ciliaris longi. Prikkeling 
van den oculomotorius geeft pupilvernauwing, prikkeling van den 
