67 
middenstof doorloopt. Eigenlijk hebben wij dus voor ons doel de 
volledige oplossing noodig van een omvangrijk natuurkundig vraag- 
stuk, dat nog steeds onderhanden is 1 ); maar in afwachting van de 
einduitkomsten waartoe het leiden zal, mogen wij trachten, hetgeen 
thans reeds bekend is toe te passen op de uitlegging van zonne- 
verschijnselen. 
Een der vragen die zich in het onderhavige geval bij den astro- 
physicus op den voorgrond dringen is : wat zou wel ongeveer de 
grootte kunnen zijn van den rad ia! er. dicht heidsgradient in de 
beschouwde lagen der zon? 
Dit onderwerp is zeer volledig en vernuftig op thermodynamischen 
grondslag behandeld door R. Emdkn in zijn boek „Gaskugeln”. 
Emdkn komt tot het boven reeds genoemde besluit, dat de dichtheid 
uiterst snel naar buiten moet afnemen; maar de juistheid zijner 
gevolgtrekking kan betwijfeld worden, want bij zijne berekeningen 
gaat Emden uil van de veronderstelling dat de algemeene aantrek- 
kingskracht de eernige radiaal werkende kracht is waaraan de stof 
op de zon gehoorzaamt. Volgens den tegen woordigen staat van onze 
physische kennis moeten wij echter beslist aannemen dat op de zon 
de gravitatie wordt tegengewerkt door den stralingsdruk en door de 
emissie van electronen en misschien van andere geladen deeltjes. 
Op grond van zuiver theoretische beschouwingen een schatting te 
Wagen van de grootte dier tegenwerking, zou voor het oogenblik 
even voorbarig zijn, als haar bestaan te ontkennen; maar dat die 
tegenwerking zoo gering niet is, kan men vermoeden naar aanleiding 
van het feit, dat tal van zonneverschijnselen veel beter te begrijpen 
zijn wanneer men onderstelt dat de radiale dichtheidsgradient aan- 
merkelijk kleiner is dan die, welke aan de werking der graviteit 
alléén zou beantwoorden. In dit verband zouden we willen herin- 
neren aan de raadselachtige eigenschappen van de rustige, zwevende 
protuberanties. Bij het belangwekkende onderzoek van de lange reeks 
van waarnemingen omtrent protuberanties, uitgevoerd in het Haynald 
Observatorium te Kalocsa 2 ), komt Eknyi zeer beslist tot de over- 
d Rayleigh, Phil. Mag. [5] 47, 375, 1899. 
A. Schuster, Astrophysical Journal 21, 1, 1905. 
H. A. Lorentz, I he theory of Electrons, Leipzig 1909. 
L. Natanson, Bulletin de 1’académie des Sciences de Oracovie, Avril 1907, 
Décembre 1909. 
W. H. Julius, Vers], Afd. Natuurk. XIX, 1007 en 1395, 1911. 
L. V. King, Phil. Trans. Pioy. Soc. bondon, A 212, 375, 1912. 
2 ) Publikationen des Haynald Observatoriums. Heft X, 138, (1911). Vergelijk 
ook: Fényi, Ueber die Hüiie der Sonnenatmospliare. Mem. Spettr ilal . 2) I 
21, (J 912). 
5 * 
