tuiging dat vele goed geconstateerde feiten betreffende zwevende 
protuberanties slechts te verklaren zijn, indien in de zonneatmosfeer 
zekere afstootende krachten werken, waardoor de zwaartekracht 
verminderd wordt tot op een klein deel (ongeveer Vso) van t * e 
gewoonlijk daarvoor aangenomen waarde. 
Onze hypothese dat een dergelijke werking, die den invloed der 
gravitatie voor een groot deel opheft, bestaat in alle voor ons oog 
toegankelijke lagen van de zon, is derhalve zeker niet minder aan- 
nemelijk dan de gangbare, meer beperkende hypothese volgens welke 
uitsluitend de algemeene aantrekkingskracht den radialen gradiënt zou 
beheersehen l ). 
§ 2. Wij moeten nu trachten ons voor te stellen, hoe in een 
doorschijnende gasvormige middenstof, waarin de drukking slechts 
langzaam naar buiten afneemt, de schijnbaar scherpe zonsrand ont- 
staan kan. 
Zooals reeds opgemerkt, is de vernuftige optische verklaring van 
Schmidt niet vol te houden. Intusschen is het door hem op den 
voorgrond gebrachte beginsel van straalkromming een blijvende 
aanwinst voor de astrophysica ; men kan er de volgende uitlegging 
van den zonsrand uit afleiden, die niet afstuit op de bezwaren welke 
tegen Schmipt’s verklaring zijn geopperd. 
Fig. 2 moge een aequatoriale doorsnede van de zon voorstellen. 
Men kan er nauwelijks aair twijfelen dat er behalve de geleidelijke, 
vermoedelijk langzame variatie van optische dichtheid die samengaat 
met het naar buiten afnemen van de drukking, tevens een ingewikkeld 
net van onv6ijelwciticj6 optische dicht! icidspvn dien ten zijn moet, als 
gevolg niet alleen van de plaatselijke drukverschillen in de gebieden 
der convectiestroomen en zonnewervels, maar ook van de verschillen 
q In Deel 31 van het Aslroptiysical Journal, p. 106 (1910) heeft J. A. Anderson 
kritiek geoefend op mijne mededeeling „Regelmatige gevolgen van onregelmatige 
straalbreking in de zon” (Versl. Afd. Natma k. XVIII, 181, 1909). Zijn weerlegging 
van het denkbeeld dat straalbreking van groot gewicht zou kunnen zijn in de 
physica der zon, berust geheel op de volgende twee onderstellingen : 1. de fotosfeer 
kan worden beschouwd als een volkomen gelijkmatig lichtende oppervlakte, wier 
stralend vermogen ongeveer beantwoordt aan de bekende cosinus-wet, en 2. op de 
zon is het gewicht van een gas 27,3 maal zoo groot als op aarde. Wij kunnen 
thans, naar ik meen, veilig bewer.n dat de eerste onderstelling in strijd is met 
waargenomen feiten, en dat de tweede onderstelling een onbewezen dogma is, 
waarvan de juistheid op goede gronden betwijfeld kan worden. 
Bovendien heeft Andersom een zeer belangrijk punt over het hoofd gezien, 
namelijk dat aanzienlijke gradiënten van optische dichtheid kunnen voortvloeien uit 
verschillen in temperatuur of in samenstelling van een gasmengsel, zelfs bij gelijk- 
matige drukking. 
