70 
verschillende richtingen treft, een merkbaar gedeelte voldoende 
gekromd zal worden in de omgeving van P 1? om zich langs de 
raaklijn l\E naar de aarde te kunnen begeven. De waarnemer zal 
nu oordeelen dat 1\ bekoort tot de zonneschijf. 
De overgang van de schijf tot haar omgeving zal nu een plotselinge 
schijnen, wanneer de kleinste afstand tusschen niveaux als P en 
niveaux als Q minder bedraagt dan 700 kilometers (één seconde 
boogs). Deze voorwaarde is bestaanbaar met een betrekkelijk kleinen 
radialen druk-gradient ; immers zij vordert slechts dat de gemiddelde 
kromtestraal 1 ) (> = «:— van lichtstralen, gebogen door onregematige 
cis 
gradiënten van optische dichtheid, in Q ongeveer 9 maal grooter is 
dan in P. (Zelfs een kleinere verhouding zou ook nog wel voldoende 
zijn). Er zal zich dan tusschen P en Q een cirkelvormige grens 
vertoonen, gelegen in een diametraal vlak loodrecht op de gezichtslijn, 
maar daarmede correspondeert geen physiseh te onderkennen „bol”; 
een eigenlijke „zonsoppervlakte’ bestaat niet s ). 
In een niveau P juist binnen de schijnbare fotosfeer kan de ge- 
middelde waarde van g nog de orde van grootte 10 10 cm. bezitten. 
Aan dergelijke geringe krommingen van lichtstralen beantwoorden 
dichtheidsgradienten, zóó klein, dat men hun aanwezigheid alleszins 
1) „Gemiddelde kromtestraal” is hier gebezigd als een verkorte uitdrukking voor : 
„de kromtestraal, beantwoordende aan de gemiddelde waarde van dien radialen 
component der onregelmatige dichtheidsgradienten, die naar het middelpunt der 
zon gericht is.” 
2 ) Men zou kunnen meenen dal de hier gedefinieerde grens denzelfden straal heeft 
als de kritische sfeer van Schmidt zou hebben, en dus feitelijk daarmede samenvalt. 
Bij nader overweging zal men echter zien dat de twee begrippen geheel verschillend 
zijn. Duidelijk komt dit bijv. aan den dag als wij ons een bol vormige vloeistof- 
massa (met straal R) voorstellen, waarvan de gemiddelde optische dichtheid overal 
dezelfde is en in wier midden een gloedamp met grooten melkglasballon als licht- 
bron geplaatst is. Een „kritische sfeer” in den zin van Schmidt’s theorie zou men 
in dat medium niet kunnen aantreffen. Laat de vloeistof een mengsel zijn van 
oplossingen van keukenzout en van glycerine met gelijk soortehjk gewicht doch 
ongelijk lichlbrekend vermogen (zie Versl. Afd Natuurk. XVllf p. 185, 19Ü9), en 
onderstellen wij nu, dat slechts in de buitenste bolschaal de menging volledig heelt 
plaats gehad, terwijl daarbinnen, in den bol wiens straal Va R bedraagt, de twee 
oplossingen wel door elkander geroerd, maar toch nog min of meer gescheiden 
zijn, zoodat daar — bij gelijke gemiddelde optische dichtheid — nog tallooze 
onregelmatige gradiënten worden aangetroffen. Dan zou zich een gLens tusschen 
licht en donker vertoonen, vergelijkbaar met wat de zonsrand is volgens onze theorie. 
De in den texl gegeven uitlegging van de fotosfeer sluit natuurlijk in zich een vei klaring 
van de omkeerende laag en de chromosfeer, zoodra wij ook op de lichtsooi ten die 
anomale dispersie ondergaan onze aandacht vestigen. Over dit onderwerp zullen 
wij echter thans niet uitweiden. 
