*28 
drukhoogte en doorstroomtijd standvastig is. De afwijkingen van den 
hyperbool vorm, welke de lijn vertoont, laten zich tot in bijzonder- 
heden uit den onregel matigen vorm van het onderreservoir (bol met 
zijdelings aangezette buis) verklaren. 
Bepalingen met Normaal Butaan. 
De zijspruit A werd in verbinding gebracht met het reservoir, 
waarin het, volgens de methode van Grignard bereide, butaan 
bewaard werd 1 ). Na leegpompen van den viscosimeter werd het 
butaan overgedistilleerd. Hiei'toe werd de onderste bol afgekoeld in 
een mengsel van ijs en zout. Na de vulling werd het zijbuisje afge- 
smolten. 
De bepalingen boven 0° gebeurden in een waterbad, als bij de 
bepalingen met water. De glazen mantel, bestaande uit twee over 
elkaar geschoven en met een caoutchoucring afgesloten buizen, werd 
met den viscosimeter meegedraaid. Deze zat er ingeklemd tusschen 
twee met een aantal gaten doorboorde kurken. Hooger dan 35° 
werden geen bepalingen verricht, omdat dan de inwendige druk een 
zeer onzekeren invloed gaat uitoefenen op het volume. De dampspan- 
ning van butaan bij 35° is 3,5 atmosfeer. 
Bij 0° was de viscosimeter in een met ijs gevulde wijde rea- 
geerbuis gezet, die met een kurk gesloten was. Twee glazen buisjes, 
in een reep kurk gelakt, lieten in het ijs twee openingen vrij voor 
de waarneming van begin- en eindpunt. De reageerbuis stond ver- 
tikaal geheel in ijs, waarin ook twee buisjes ruimte lieten 
voor de waarneming. Na een bepaling werd de reageerbuis uit het 
ijs gelicht, omgekeerd en na de vulling van den bovensten bol weer 
op zijn plaats teruggebracht. 
Ten slotte werd een bepaling verricht in een bad van kokend 
chloormethyl. 
Op voorstel van professor Kamergingh Onnes werd hiertoe een 
bus van nieuwzilver geconstrueerd, waarin de viscosimeter in 
chloormethyl was opgehangen en omgedraaid kon worden. Tevens 
was het mogelijk den stand van de vloeistof in het bovenste bol- 
letje waar te nemen. Bij dergelijke metingen bij lage temperaturen 
moet aanraking van lakverbindingen met de koude vloeistof verme- 
den worden. Niet alleen wordt hierdoor verontreiniging van de 
vloeistof voorkomen, maar ook wordt het barsten en losgaan van 
lak en kit door de koude verhinderd. Alle verbindingen bevinden 
zich dan ook in het deksel van de bus. De drie projecties zijn in 
D J. P. Kuenen. Gomm. Phys. Lab. Leiden, No. 125, p. 4. 1911. 
