24 
tijden voor verschillende vloeistoffen werden vergeleken met die 
van water. 
Met een groot ere proef buis werden eenige voorloopige bepalingen 
gedaan. Voor het definitieve toestel werden de maten zoo gekozen, 
dat bij de bepalingen van de viscositeit van normaal butaan een 
doorstroomingstijd van minstens 3 minuten verwacht kon worden. 
Bij de voorloopige bepalingen kwam een bezwaar aan het licht : de 
kleine bol was bij het omkeeren ten gevolge van de groote capil- 
lariteit van water niet gemakkelijk te vullen. Vloeistoffen als aether 
en alcohol leverden geen moei slijk heden. Het was te verwachten, 
dat in een veel nauwere buis de bepalingen met water onmogelijk 
zouden zijn. De ijking met water had hierbij dan ook plaats, voordat 
de [/-buis gesloten werd, terwijl dus het apparaat gebruikt werd 
als een viscosimeter volgens Ostwald. 
Invloed van de hoeveelheid vloeistof. 
De doorstroomingstijd hangt af van de totale hoeveelheid vloei- 
stof, in het toestel aanwezig. Hoe meer vloeistof toch, des te liooger 
staat, in den ondersten bol het oppervlak en des te kleiner is de druk, 
waaronder de vloeistof doorstroomt. 
Bij het gebruik van den viscosimeter van Ostwald worden van 
de verschillende vloeistoffen even groote volumina genomen : op die 
wijze wordt de invloed van de vulling van den viscosimeter geëli- 
mineerd. Wanneer men den toestel met een vloeistof van liooge 
dampdrukking of een vloeibaar gas vult, is het moeilijk aan de 
voorwaarde van gelijk volume nauwkeurig te voldoen en is het dus 
noodig den invloed van het vloeistofvol urne experimenteel na te gaan. 
Dit kan geschieden door voor een bepaalde vloeistof, bijvoorbeeld 
water, den doorstroomingstijd bij verschillende vullingen te bepalen. 
Kent men nu het gebruikte gewicht van een andere vloeistof en het 
soortelijk gewicht, dan is het totale volume bekend. Uit de ver- 
richte bepalingen met water is dan af te leiden de doorstroomings- 
tijd voor ditzelfde volume water. Uit de verhouding der door- 
stroomingstijden (t en t w ), volgt dan voor de verhouding der visco- 
si teilen (17 en rj w ) 
?! •' Uw —— d t : d w t w . 
Invloed van de capillariteit op den doorslroomingstijd. 
Ten gevolge van de capillaire opzuiging is de druk niet die van 
het gemiddelde hoogteverschil, maar kleiner. Het is voldoende van 
deze correctie een schatting te maken. 
Voor de stijghoogte h in een buis. die in een tweede is opgesteld, 
geldt de formule 
