Scheikunde. — De Heer Holleman doet eene mededeeling over: 
, , / )e nitratie van tohiol en zijne in de zijketens gechloreerde 
derivaten .” 
(Deze mededeeling zal in het Verslag der volgende vergadering 
verschijnen). 
Natuurkunde. — De Heer J. F. Kuenen biedt mede namens den 
Heer S. W. Visser eene mededeeling aan : „Een Viscosimeter 
voor vluchtige vloeistoffen” . 
Bij het bepalen van de viscositeit van een vluchtige vloeistof is 
liet noodzakelijk de metingen te verrichten met een gesloten visco- 
simeter. Verder is het veel waard, als de toestel beknopt is, zoodat 
hij eenvoudig te hanteeren is en de temperatuur gemakkelijk in alle 
deelen constant te houden is, en als de vloeistof niet met kwik in 
aanraking komt; het gebruik van kwik is bij temperaturen beneden 
het vriespunt van deze vloeistof van zelf buitengesloten. 
Bij de constructie van een apparaatje, hetwelk aan deze eischen 
zou voldoen, werd uitgegaan van den viscosimeter van Ostwald 1 ). 
Deze bestaat uit een Z7-vormige glazen buis met een wijd en een 
capillair been; de wijde buis is onderaan, de capillair van boven 
van een bolletje voorzien. De capillair mondt onderaan in een wijdere 
buis, die omgebogen in het onderste bolletje eindigt. De tijd wordt 
waargenomen, dien de vloeistof, welke het bovenste bolletje vult, 
noodig heeft om door de capillair naar het onderste bolletje te 
vloeien. De proef begint, als het vloeistofoppervlak een vernauwing 
boven den bol passeert, en eindigt, als het de capillair bereikt. Voor 
iedere bepaling wordt de vloeistof door de capillair naar boven 
gezogen of van de andere zijde opgeperst. 
Allereerst werd nu getracht dezen viscosimeter tot een gesloten 
toestel te maken door de beide beenen van de Z7-buis van boven 
tot een O met elkaar te verbinden ; de bedoeling was bij het gebruik 
de vloeistof telkens in het bovenste bolletje te verzamelen, eenvoudig 
door den toestel onderste boven te keeren. 
Dit gelukte evemvel niet, omdat in dezen stand de vloeistof zich 
niet vereenigen wil, doordat vloeistof blijft staan in de wijde buis 
boven de capillair. 
Daarom werd het onderste verzamelreservoir direct aan de capil- 
l ) W. Ostwald, Hand- uncl Hilfsbuch zur Ansführnng pliysiko-chemischer Mes- 
singen, p. 195, 1S93. 
