84 
Natuurkunde. - De Heer van der Waals biedt een inededeeling 
aan van den Heer J. D. van der Waals Jr. : „ Over de ver - 
deelingswet der energie .” III. 
(Mede aangeboden door den Heer P. Zeeman). 
§ 9. De, ruimte, verdeeling . 
In § 7 van mijn vorige inededeeling over dit onderwerp heb ik 
de afwijkingen van de rnimteverdeelingswel van Boltzmann ter 
sprake gebracht, maar ik hel) daarvoor toen nog n iel een mogelijke 
formule aangegeven. Een formule voor liet algemeene geval kan ik 
ook thans nog niet aangeven. Voor een eenvoudig bijzonder geval 
echter wil ik trachten hier een formule op te stellen, die in over- 
eenstemming is met hetgeen aangaande de kinetische energie bekend 
is. Dat bijzondere geval is het volgende. 
Flen groot aantal n 0 deeltjes bewegen in een ruimte V, die de 
volgende eigenschappen heeft: In een gedeelte der ruimte kunnen 
de deeltjes vrij bewegen zonder aan krachten onderworpen te zijn. 
Ik zal dit gedeelte de vrije ruimte noemen. In een ander gedeelten 
zullen krachten werken gericht naar een bepaald centrum; de inten- 
siteit dezer krachten zal evenredig zijn aan den afstand tot dat 
centrum. Wij zullen aannemen. dat er niet slechts één zoodanig 
centrum in de ruimte aanwezig is, doch n x , ieder omgeven door een 
gebied v. Elk van de gebieden v zal echter omgeven zijn door een 
overgangsgebied, dat zich daardoor kenmerkt, dat een deeltje, dat 
er in ligt, een potentieele enérgie heeft veel grooter dan in de vrije 
ruimte. Met andere woorden : de deeltjes zullen, als zij van uit de 
vrije ruimte in de overgangsgebieden doordringen aanvankelijk afge- 
stooten worden, en eerst als zij het centrum tot op een bepaalden 
afstand R genaderd zijn, zullen zij de naar het centrum gerichte 
krachten ondervinden, die ik quasi-elastische krachten zal noemen. 
Ik zal aannemen, dat de som van alle gebieden v benevens de over- 
gangsgebieden klein zal zijn vergeleken met de vrije ruimte, zoodat 
deze laatste bij benadering ook door V kan worden voorgesteld. 
Hel is duidelijk, dat in elk van de gebieden v zich deeltjes kunnen 
bevinden, die harmonische trillingen uitvoeren. De periode dezer 
trillingen wordt bepaald door de massa der deeltjes en door de 
intensiteit der quasi-elastische krachten. Hoe is nu de snelheids- 
verdeeling en de ruimteverdeeling dezer deeltjes? 
Ik zal aannemen, dat de snelheidscomponent in de richting van 
den voerslraal naar hel altractieeentrum een geringer bedrag heeft 
