94 
In de tweede plaats blijkt duidelijk dat de kleinere coëfficiënt min- 
der goed aan de waarnemingen voldoet. 
Door dit alles schijnt mij de onderstelling dat de nieuwe term uit 
een afwijkenden vorm van den rand voortvloeit, aan waarschijnlijk- 
heid te winnen, en wij moeten dan besluiten dat, terwijl de polaire 
bogen een middelpunt (en zuiden van het zwaartepunt vorderen, de 
aequatoriale bogen eveneens afwijken van cirkelbogen uit liet zwaar- 
tepunt als middelpunt, doch dat het bij deze bogen beboerende mid- 
delpunt ongeveer 0".9 ten noorden van het zwaartepunt ligt, of wel 
dat de noordelijke uiteinden dier bogen O". 35 meer naar builen, de 
zuidelijke 0'.35 meer .naar binnen liggen. Let men op de nu gevonden 
afwijking van den term van den vorm ctcosl, dan wordt dit besluit 
slechts weinig anders. 
Het geheel dezer uitkomsten is nu in overeenstemming met het 
resultaat door Battermann uit zijne sterbedekkingen gevonden, die 
daaruit gemiddeld een met het zwaartepunt samenvallend middelpunt 
afleidde. 
Verder kan onze uitkomst getoetst worden aan de uitkomsten 
welke Hayn in zijne , , Selenogrnph ische koordinaten ” voor den vorm 
van den maansrand afleidde uit zijne metingen te Leipzig en die 
van Hartwig te Strassburg. In zijne 3 <lu verhandeling geeft Havn 
op pag. 77 eene vergelijking der gemiddelde stralen van bogen van 
10° en van 30° bij een gemiddelden libratietoestand. Men vindt uit 
zijne samenstelling, wanneer P geteld wordt langs den maansrand 
van de Noordpool der maan af : 
p 
Ar 
60° — -90° 
+ 0".03 
90 —120 
— 0 .27 
240 —270 
+ 0 .09 
270 —300 
— 0 .31 
Dus voor de diametraal tegenover elkander liggende randdeelen 
worden door Hayn afwijkingen van den straal in denzelfden zin 
gevonden, hetgeen met de inkomsten door de Vos gevonden niet in 
overeenstemming is. Iets beter, doch nog niet voldoende, sluiten daar- 
mede de uitkomsten van Przydyllok {Das Profil der Randpartien 
des Mondes ) die resp. -|-0''.32, — 0''.22, 05 en — 0''.20 geven. 
Toch blijft het mij voorkomen dat de verklaring dier uitkomsten 
uit den vorm van den maansrand nog de waarschijnlijkste of, wil 
men, de minst onwaarschijnlijke is, en zeker bevestigt het onderzoek 
van den Heer de Vos in verband ook met het mijne van 1912 de 
opmerkingen van Hayn (1. c. p. 7.5) omtrent het groote belang der 
randafwijkingen ook voor de plaatsbepaling der maan. 
