105 
1 1 __ 1 
waarin B 1 = - , _ — , B t — — 
ficienten zijn, of 
de BERNOuiLLAAN’sche coef- 
U = - Nk T 1 + 
1 
1 
. . . . (13) 
2 ( ' 20 1680 90720 
Ons tot de twee eerste termen beperkende, wordt de druk 
P 
Nk T 
1 6 2 
1 4 
' 20 T 
(14) 
met volgens (10), daarin voor U slechts den eersten term van (13) 
substitueerende : 
9 IVV/s /5 Nk T\k 
3 M 
;i5e) 
N= 6,85 . 10 2S , - = 4,86 . 10— ”,* = 1,21 . 10- 16 nemende, wordt 
1 \ * 
B t »0 ) = 45,1 . M-'lt V-'l 3 TV* (156) 
6 (j» 0 ) hangt met de in c in te voeren waarde 
de betrekking 
O n samen 
volgens 
• (15c) 
Voor helium bij 0° C. en 1 atm. wordt gevonden 6 = 13.2, 
waarna uit (14) eene afwijking van de wet van Boyle ten bedrage 
van 0,12 °/ 00 volgt. Zij is in de experimenteel gevonden richting en 
van een zoodanig bedrag dat zij bij . redelijke aannamen omtrent de 
VAN DER WAALs’sche grootheden mei de waargenomen waarde 1 ): 
0,512 °/ 00 niet in strijd is. Dit laatste zou wel het geval zijn met de 
afwijking van de wet van Boyle, die gevonden zou geworden zijn. 
als in de uitdrukking (2) voor de energie de nulpuntsenergie niet 
opgenomen was. Dit, en eene overeenkomstige uitkomst betreffende 
den spanningscoefficient van helium tusschen 0 1 en 100° C. waren 
dan ook de redenen, die Prof. Kamerlingh Onnes en mij in onze 
mededeeling aan het Wolfskehlcongres tot de aanname van de nul- 
puntsenergie voor een ideaal gas voerden. 
Hoewel de afwijking van de wet van Boyle, die door de toepas- 
sing van de theorie der quanta op de wijze als in deze mededeeling 
is geschied volgt, voor het boven behandelde voorbeeld nog klein is, 
blijkt er toch uit (en dit is voor grootere dichtheden des te meer 
het geval), dat bij de discussie der toestandsvergelijking daarmede 
!) H. Kamerlingh Onnes, Meded. N°. 102a, Dec. 1907. 
