187 
uit vriezen en centrifugeeren was een praeparaat te verkrijgen dat, 
na verzeeping tot benzoëzuur, geen spoor chloor meer bevatte (ook 
door eene CARius-proef aangetoond). Zijn stolpimt was toen op — 5° 
gekomen. De nitratie van dit product werd als volgt uitgevoerd : 
Bij een mengsel van 30 gr. reëel salpeterzuur en 15 gr. azijn- 
zuuranhydride werd langzaam 19.5 gr. benzotrichloride gedruppeld 
onder voortdurend krachtig roeren. Bij afkoeling met ijs was de 
temperatuur gemakkelijk tusschen 20 en 30° te houden. Na afloop 
der nitratie werd in ijswater uitgegoten en snel in benzol opgeno- 
men ; daarna de benzolische oplossing nog een paar maal met weinig 
water uitgewasschen. De waterige vloeistoffen gaven slechts eene 
zwakke reactie op chloor. 
Na het afdistilleeren van het benzol bleef eene gele olie over, die 
bij eene drukking van ca. 1 mM. zonder ontleding te destilleeren 
was. Het distillaat had een chloorgehalte, overeenkomende met dat 
van nitrobenzotrichloride. Bij afkoeling werd het glasachtig, maar 
zette geen krystallen af. De stolpuntsmethode was hierdoor moeielijk 
aanwendbaar. 
Daar de nitrobenzotrichloiïden daarenboven onbekend zijn, en 
eenige voorloopige proeven ons leerden, dat hunne bereiding niet 
gemakkelijk is, werd besloten, het nitrobenzotrichloride te verzeepen 
tot nitrobenzoëzuur en het mengsel der nitrobenzoëzuren te analyseeren. 
Hiertoe werden 10 gr. met 500 c.c. zoutzuur van 25°/ 0 en 200 c.c. 
water overgoten en nu onder zoo krachtig roeren aan een opstijgenden 
koeler verhit, dat de zware olie niet op den bodem van liet vat lag, 
maar geheel in fijne druppeltjes in de waterige vloeistof verdeeld 
was. Na ongeveer 3 uur koken is de vloeistof dan geheel helder 
geworden en slechts lichtgeel van kleur. Zij wordt nu afgekoeld, 
ten laatste in ijs; hierbij kristalliseert een belangrijk deel der gevormde 
zuren uit, waarvan wordt afgezogen. De moederloog wordt driemaal 
met aether uitgeschud. Na verdamping Van den aether blijft eene 
witte massa achter, met geel gekleurde randen en van een eigen- 
aardigen reuk. Ten einde het praeparaat daarvan te bevrijden, werden 
deze zuren in Ca-zouten omgezet, hunne oplossing met aether en 
benzol uitgeschud en de zuren weder teruggewonnen. Zij werden 
nu met de afgezogen hoeveelheid gemengd en in liet apparaat van 
Eykman in een vacuum van circa 1 mM. gesublimeerd, liet verkregen 
zuurmengsel was nagenoeg kleurloos en reukeloos. Gewicht 12.8 gr., 
theor. hoeveelheid 16.7 gr. 
Bij qualitatief onderzoek bleek liet hoofdzakelijk uit m-nitro- 
benzoezuur te bestaan, met aanzienlijke hoeveelheden p-zuur en eene 
kleine hoeveelheid van een zuur, dat een uiterst gemakkelijk oplos- 
13 
Verslagen der Afdeelmg Natuurk. Dl XXII A°. 1913/14 
