216 
werd vastgesteld, dat vaste waterstof zwaarder is dan vloeibare 
tra te) stof en dat er zich dus b ij het bevriezen volurne-contractie 
voordoet. Hiertoe werd door drukverlaging de waterstof in den cryo- 
staat bevroren. Er vormt zich dan eerst een korst van vaste stof 
op de vloeistof. Verhoogt men nu weer voorzichtig den druk, dan 
valt deze korst in stukjes uiteen die in de vloeistof naar beneden 
zinken en zich op den bodem van het vacuumglas verzamelen. 
Eerst nadat deze qualitatieve waarneming gedaan was, durfden wij 
zonder nadeel voor den zorgvuldig gecalibreerden dilatometer te 
vreezen, tot het bevriezen van de waterstof daarin over te gaan. 
Om er zeker van te zijn, dat het bevriezen van beneden af zou 
geschieden, was de steel van den dilatometer door middel van een 
pakkingbusje schuifbaar in den kap van den cryostaat bevestigd. 
Nadat de waterstof in den oiy ostaat nu tot een ondoorschijnende 
vaste massa was bevroren, werd de dilatometer ' langzaam naar 
beneden geschoven. De waterstof in den dilatometer bevroor tot eene 
kristalheldere geheel homogene vaste stof. Bij de aflezing van het 
volume van de vaste waterstof was de druk in de cryostaat 0.66 cm. 
Aangezien er nu echter aangaande de dampspanningen van vaste 
waterstof zoo goed als niets bekend is, extrapoleerden wij, om ten 
minste tot eene schatting van de temperatuur te geraken, de damp- 
spannings waarnemingen van Kamerlingh Onnes en Keesom, met ver- 
waarloozing van de knik in het tripelpunt, in het log p, --dia- 
gram, waarin, zooals bekend is, de dampspanningskrommen veelal 
bij groote benadering rechte 'lijnen zijn. Aldus vonden wij voor de 
temperatuur 0, behoorende bij eene dampspanning van 0.66 cm.. 
— 262°.0. 
Voor de dichtheid van de vaste waterstof bij deze temperatuur 
werd gevonden 
Prsoi = 0-08077. 
Stellen wij de tripelpuntstemperatuur, alweder volgens de boven- 
genoemde dampspanningsmetingen op 
n __ 
t'cucxt liq. vap. sul. 
259°. 2 
dan geeft de medegedeelde formule bij extrapolatie tot het tripelpunt, 
voor de vloeistofdichtheid in dat punt : 
Q reoex.liq.vap. sol. — - 0.07 /09. 
Neemt men nu aan, dat de dichtheid van vaste waterstof in het 
tripelpunt heel weinig van de waarde bij — 262 c zal verschillen, 
dan vindt men dus eene volume contractie bij het bevriezen van 
ongeveer 4.8 % van het vloeistofvolume. 
