224 
de waarnemingen met platina te Leiden verricht (Meded. N°. 132c) 
volgt een waarde van — - ongeveer = 1500, uit dis van Honda (boven 
k 
kamertemp.) een nog grootere waarde. 
§ 6. Zooals uit het bovenstaande blijkt, vertoonen de stoffen, die 
hv o 
sterk van de wet van Curie afwijken, groote waarden van — . Dit 
is ook vanzelfsprekend, aangezien stoffen met groote waarde van 
— ook een groote nulpuntsenergie (4 hv 0 ) zullen hebben en der- 
halve U ^of m. a. w. -J verre van evenredig met T zal zijn bij 
lage temperaturen. 
Volgens formule (3) is verder r 0 omgekeerd evenredig met het 
traagheidsmoment van het molecuul. Het is dus te verwachten dat 
stoffen met een groot traagheidsmoment (en dus kleine v 0 ) kleine 
afwijkingen van de wet van Curie zullen vertoonen, en omgekeerd. 
Door de waarnemingen wordt dit in ’t algemeen zeer goed bevestigd. 
Een stof als gadoliniumsulfaat Od 2 (S0 4 ) 3 . 8 H 2 0 (vgl. Meded. N° 122a), 
dat zeer zware moleculen heeft, ieder nog voorzien van 8 moleculen 
kristalwater, vertoont zelfs in waterstof nog bijna geen afwijkingen 
van de wet van Curie. Watervrij man gaan sulfaat wijkt reeds bij 
kamertemperatuur sterk af ; bij gekristalliseerd mangaansulfaat, waar 
elk molecuul nog met 4 watermoleculen beladen is, en dus een groot 
traagheidsmoment zal hebben, treden duidelijke afwijkingen van 
Curie’s wet eerst in vloeibare waterstof op. Platina dat zeer 
sterk afwijkt, zou dus moleculen met een zeer klein traagheids- 
moment moeten hebben. Dat de invloed der kristalwatermoleeulen 
door vergrooten van het traagheidsmoment zou kunnen werken, werd 
reeds vroeger door Kamerltngh Onnes en Perrier opgemerkt. Zij 
stelden zich daarbij als mogelijk voor, dat de afwijking van de wet 
van Curie het gevolg was van het tot rust komen van PLANCK’sche 
vibratoren, en dat de frequentie daarvan bij het molecuul gekristal- 
liseerd gadoliniumsulfaat grooter zou zijn dan bij het niet bezwaarde 
molecuul. 
Door vergelijking van watervrij en gekristalliseerd mangaansulfaat 
kan men tot een schatting komen van den afstand van de centra der 
kristalwatermoleeulen tot het centrum van het Mn S0 4 -molecuul. Het 
traagheidsmoment van Mn S0 4 is nl. = 8.7 X 10 -41 , dat van 
Mn S0 4 . 4 H 2 0 : 109.7 X 10~ 41 . Onderstelt men nu bijv. dat van de 
termolecnlen twee in een richting loodrecht op de draaiingsas 
