227 
krommen en de beteekenis van de daarin zeer duidelijk uitged nikte 
afwijkingen van de wet der overeenstemmende toestanden bij lage 
temperaturen, welke in verband met Nernst warmtetheorema staan, 
is door de beschouwingen, welke zich aan Planck s cjuantentheoiie 
laten vast knoopen, nog belangrijk verhoogd. 
Wij hebben dus een begin gemaakt met metingen, die ten doel 
hebben de dampspanningskt ommen voor stoften met lage kritische 
temperatuur naar lagere gereduceerde temperaturen dan waarvoor zij 
reeds bekend zijn voort te zetten. 
Het meten van zoo lage dampdrukkingen als waarop het hier 
aankomt vormt een eigen gebied van onderzoek. Wanneer men den 
druk meet in een toestel op gewone temperatuur, die met den toestel, 
waarin het dru keven wicht tusschen damp en vloeistof bij eene bekende 
lage temperatuur wordt tot stand gebracht, door eene buis vei bonden 
is, zal men slechts tot goede uitkomsten omtrent den dampdruk kunnen 
komen wanneer men steunt op de theorie van den thermischen 
moleculairen druk. 
Knudsen *), die deze theorie ontwikkeld heeft, heeft nl. aangetoond, 
dat wanneer er een temperatuurverval is in een in eene buis opgesloten 
gas, dat in drukevenwicht verkeert, in ’t algemeen een verschil tusschen 
de drukkingen aan beide uiteinden bestaat, in dier voege dat waar 
de hoogste temperatuur heerscht ook de hoogste druk wordt waar- 
genomen. De grootte van dit verschil hangt at van velschillende 
omstandigheden in het bijzonder van de verhouding van den straal 
der buis R tot de weglengte der gasmoleculen In de grensgevallen 
is — wanneer wij p t en p 2 de drukkingen en 1 1 en 1 . 2 de absolute 
temperaturen aan de beide uiteinden noemen — 
1 °. 
2 °. 
R 
Pl=P* V001 ' J — 
In het tusschen gelegen gebied komt Knudsen tot meer samen- 
gestelde formules. Zij kunnen over een belangrijk gebied worden 
toegepast. Men kan dit dan gewoonlijk opvatten als het aanbrengen 
van eene correctie om tot een der grensgevallen over te gaan. De toe- 
passing van de genoemde formules is niet geoorloofd in een bepaald 
gebied, dat ongeveer door 
ï) Martin Knudsen: Ann. d. Pliys. Bd. 31 pag. 205 1910. 
„ „ 633 „ 
,, ,, >i n >> ” 
„ Bd. 32 pag. 1435 „ 
