228 
1 < 
2 R 
~T 
<10 
wordt aangegeven. Bij de overschrijding der grenzen van dit gebied 
is er al spoedig geen sprake meer van het verkrijgen van eene 
nauwkeurigheid van 1%. Men zal dus bij de dampspannningsmetin- 
gen dit laatste gebied door doelmatige inrichting van de buizen, die 
den vl oei stofspi egel met den meettoestel verbinden, moeten vermijden, 
in dier voege, dat wanneer de eene buis niet meer voldoet, de 
ander daarvoor in de plaats kan treden. Waar ook dit niet mogelijk 
mocht blijken, zal men of den meettoestel op slechts weinig hoogere 
temperatuur moeten brengen dan het oppervlak, waaraan de ver- 
damping plaats vindt, of wel den thermischen moleculairen druk 
experimenteel moeten bepalen, ofeindelijk tot eene andere methode l ) 
zijne toevlucht moeten nemen. 
In het gebied waar de correcties tot de grensgevallen, ofschoon 
de zooeven hedoelde meer samengestelde formules gelden, toch 
wegens onbekendheid van de daarin opgenomen gemiddelde weg- 
lengte bij proeven met een enkele buis niet aangebracht kunnen wor- 
den, en die weglengte door extrapolatie niet voldoende teverkiijgen 
is, zal men door proeven met twee verschillende doelmatig gekozen 
buizen door elimineeren van den druk gegevens voor de weglengte 
kunnen verkrijgen, en door deze vervolgens in de formules in te 
voeren, het doel kunnen bereiken. 
De drukkingen, die wij wenschten te meten, lagen tusschen 
0,02 baryen en 1 mm. De hoogste drukkingen hadden nog volgens 
de methode van Mac Leod gemeten kunnen worden, doch bij de 
overige is deze methode, daar het de bepaling van geringe damp- 
drukken bij lage temperatuur geldt, wegens het te verwachten over- 
distilleeren van kwik, niet bruikbaar. Wij hebben dus gebruik 
gemaakt van den manometer met verwarmden draad 2 ) van Knudsen 
voor het gebied van 1 mm. tot 0,01 mm. en van den absoluten 
manometer 3 ) eveneens van Knudsen voor het gebied van 0,001 mm. 
tot 0,01 barye. 
§ 2. De absolute manometer. Van de verschillende door Knudsen 
') Bijv. de methode der moleculaire effusie van Knudsen door eene kleine opening 
waarbij niet drukkingen maar doorgestroomde damphoeveelheden gemeten worden. 
2 ) Martin Knudsen Ann. d. Phys. Bd. 32, p. 809, 1910. 
3 ) Martin Knudsen, Ann. d. Phys. Bd. 35, p. 389, 1911, 
