aan de wand van liet omhulsel op deze wijze gegeven temperatuur 
worde met den thermometer T 3 afgelezen. 
De zijdelings aan het manometeromhulsel aangesmolten omgebogen 
en van beneden gesloten glazen buis R is de dampspanningsbuis 
welke in een cryostaat geplaatst wordt, naast een gecalibreerden 
weerstandsthermometer, die de temperatuur van het dampafgevend 
oppervlak aangeeft. De diameter van de buis was 1.71 cm. 
Het best wordt de gelijkmatigheid van temperatuur in den cryostaat 
door een pomproerder verzekerd; daar zeer geringe dreunmgen 
echter reeds de aanwijzingen van den manometer storen, werd hier 
de voorkeur gegeven aan het out wikkelen van dampbeden door plaat- 
selijke verwarming met behulp van een electrisch verhitten draad. 
§ 3. IJking van den absoluten manometer. In de eerste plaats 
moet nu worden nagegaan voor welk gebied van drukkingen de 
manometer als absolute manometer mag worden gebruikt. Tevens 
moet, daar de afstand van het micaplaatje tot de openingen I niet 
oneindig klein mag worden gesteld, en dus de inrichting niet toelaat 
de gevoeligheid uit de afmetingen anders dan benaderd te berekenen, 
de waarde van eene schaalaflezing in baryen bij gegeven tempera- 
tuurverschil van buitenwand en micaplaatje worden uitgedrukt. 
Volgens Knudsen is de kracht A. per cm" die de draaiende plaat 
van den absoluten manometer ondergaat in het grensgeval, dat op 
de onderlinge botsing der moleculen niet gelet behoeft te worden 
waar p de druk, 7\ de temperatuur van de plaat en 7’, die is 
welke men aan het omhulsel geeft. 
Wat de voorwaarde betreft om deze formule in het grensgeval te mo- 
gen toepassen, aan deze wordt, wanneer men zich met eene nauwkeuiig- 
lieid van l / s °/ 0 tevreden stelt, voldaan, wanneer de gemiddelde vrije 
weglengte ten minste tienmaal zoo groot is als de diameter van het 
glazen omhulsel. Het meetgebied van den manometer is dus vel- 
schillend al naar gelang van het gas, dat men er in brengt. Voor 
koolzuur is volgens Breitenbaoh’s bepalingen van de inwendige wrij- 
ving bij 20° C. pd =7.4 wanneer p de druk in baryen en /. de 
vrije weglengte in cM. is. Wij vinden dan, dat het meetgebied van 
onzen manometer naar boven tot ongeveer 0,3 baryen loopt. 
Men zou dit meetgebied ook kunnen opzoeken door den mano- 
meter in verbinding te brengen met ruimten waarin men drukkingen 
van bekende grootte te weeg brengt en te zien voor welke drukkingen 
