330 
Tenslotte wil ik opmerken dat ook de totaalvorm van het ruggè- 
merg eenigszins gewijzigd schijnt te worden bij grootere dieren in 
dien zin, dat het cervicaalmerg bij kleine soorten meer rond bij groote 
meer breed schijnt te zijn (vergelijk Fig. 2). 
De mogelijkheid bestaat dat dit toegeschreven moet worden aan 
een meerdere gelegenheid tot uitzetting in bilaterale dan in dorso- 
ventrale richting op grond van den vorm van het ruggemergskanaal 
op die plaats. Het is echter ook mogelijk dat de toename in witte 
stof bij grootere dieren niet geheel gelijkmatig verdeeld is over het 
oppervlak der ruggemergsdoorsnede, maar een zoodanige is dat een 
meerdere uitzetting in breedte wordt veroorzaakt. Ik geloof niet dat 
dit als algemeene regel kan gelden, maar vermeld dit slechts daarom, 
omdat Stern 1 2 ) gedurende de ontwikkeling van het menschelijk rugge- 
merg juist het omgekeerde waarnam, n.1. dat de kleinere ruggemergen 
(van jonge kinderen) meer ovaal, de grootere volwassen ruggemergen 
meer rond zijn. Voor de vergelijking bij kleine en groote dieren 
schijnt deze waarneming van Stern dus niet, zonder meer, op te gaan. 
Mijn resultaten samen vattend meen ik tot de volgende conclusies 
gerechtigd te zijn : 
1°. In het ruggemerg van grootere individuen komt relatief meer 
witte stof voor dan in dat van kleinere verwante soorten. 
2°. Dit geldt voor alle klassen der vertebraten die onderzocht werden. 
3°. Deze waarneming kan worden verklaard door het feit, voor 
het eerst getoond door Ernst de Vries, dat de mergscheedehoudende 
vezelen, behalve dat zij in gelijke mate in aantal toenemen met de 
toename in aantal van de cellen, bovendien veel grooter (langer) 
worden, terwijl de celgrootte betrekkelijk weinig varieert, althans 
niet in die mate, bij kleinere en grootere individuen. 
4°. Ook de vorm van de grijze stof wordt slanker in groote 
individuen, gelijk inzonderheid uit den afstand der beiderzijdsche 
hoornen te zien is. 
Natuurkunde. — De Heer J. P. Kuf/nen biedt mede namens den 
Heer S. W . Visser, eene mededeeling aan : ,,Z)c viriaalcoëfficient 
B voor Normaal Butaan 
De bepaling van de dampdichiheid van normaal butaan leidde tot 
de kennis van den viriaalcoëfficient B in de empirische toestands- 
vergelijking van Kamereingh Onnes 3 ). Hierbij kwamen afwijkingen 
’) Beilrag zur Kenntnisz de- Form und Grösze des Rückenmark Squerschnittes. 
Arbeiten aus dein reurologisclien Jnstitut der Wiener Universitat 1908, p. 329. 
2 ) Leiden Goinin. Suppl. 23; § 36; p. 114, e.v. 
