416 
goten zijn met een verdunde oplossing van chloörammonium en 
kaliumfosfaat, met tuingrond infekteert en bij omstreeks 25° C. 
be waait, ziet men daarop na eenige dagen donkerbruine of zwarte 
vlekken ontstaan van een manganiverbinding. 
De reakties, waardoor deze verbinding gekenmerkt is, zijn de 
stormachtige ontleding van waterstofsuperoxyd en de oxydatie van 
jood waterstof onder afscheiding van jodium, welke reakties niet door 
mangaancarbonaat worden bewerkt. 
In het mikroskopische veld ziet men, dat de nieuw gevormde 
manganiverbinding somtijds als een detritus is neergeslagen, in andere 
gevallen in den vorm van zwarte sferiten, die aan bruinsteen herin- 
neren en zonder twijfel in hoofdzaak uit Mn 3 0 4 of Mn0 2 bestaan. 
Bij het onderzoek der daarbij betrokken mikroben werden bakterien 
en verschillende schimmelsoorten als de oorzaak van het verschijnsel 
herkend. 
Om deze organismen in een voor het onderzoek geschikten vorm 
te verkrijgen, bleek het ’t beste, uitzaaisels van het op de papier- 
schijven ontwikkelde materiaal te maken op platen, verkregen door 
agar op te lossen in water, waaraan, evenals aan het filtreerpapier 
behalve c.a. 1% mangaancarbonaat, 0,05% kaliumfosfaat en 0.05% 
chloorammonium of evenzooveel nitraat waren toegevoegd. Zulke 
platen zijn, bij een goede verdeeling van het carbonaat, papierwit. 
Kultiveert men daarop de oxydeerende mikroben, dan vormen de 
bakterien, vooral tegen den glaswand een donkerbruin korrelig neer- 
slag, terwijl de schimmelsoorten groote zwarte vlekken vóórt- 
brengen, waarbij zich in den agar „bruinsteensferieten” afzetten die 
somtijds tot 3 /io millimeter middellijn aan kunnen groeien en dan 
voor het bloote oog zichtbaar zijn. 
Wat de bakterien betreft, hierbij blijft de manganiverbinding 
meestal diffuus in de omgeving der koloniën verspreid, zonder als 
duidelijke sferieten neer te slaan. Wel wordt daarbij waargenomen 
dat er in de bruine vlekken, die na eenige weken een of twee cM. 
middellijn bereiken kleine korrels worden afgezet, maar deze 
blijken te bestaan uit klompen van bakterien, die in een bruine of 
zwarte kapsel of huid van „bruinsteen” zijn ingesloten. De ingekap- 
selde bakterien hebben de gedaante van zeer fijne korte staafjes, de 
in de bruine vlekken vrij voorkomende individuen bezitten mikrokok- 
vorm. 
Met veel moeite heb ik van deze bakterien reinkuituren verkregen 
op agarplaien, waarin 0.05% a 0.1 °/ 0 manganolaktaat aanwezig was. 
Hierop ontstaan langzamerhand uiterst kleine ingekapselde koloniën, 
die, na fijnwrijven, uit zeer fijne, snel bewegende staafjes blijken te 
