de sfei'iten in de agar kan maanden achtereen voortgaan, zoodat de 
schimmel op den genoemden kultnurbodem blijkbaar geen schadelijke 
stofwisselingsprodukten voortbrengt. Daarbij doet zich het feit voor, 
dat deze afzetting periodisch is. Aanvankelijk meende ik dat bij deze 
periodiciteit het licht is betrokken, maar de ringvorming blijkt ook 
in het duister te geschieden, zoodat het verschijnsel overeen schijnt 
te komen met de afzetting van de difïusieringen van Ltesegang, die 
bijvoorbeeld worden gevormd, wanneer zilvernitraat in platen van 
chromaatgelatine diffundeert, waarbij het zilverchromaat in ringen 
neerslaat, van elkander gescheiden door ringen zonder zilverchromaat. 
Vraagt men naar de wijze, waarop de mangaanverbinding uit het 
margaancarbonaat ontstaat, dan schijnt te blijken, dat dit zoowel in 
als buiten de myceliumdraden moet kunnen plaats hebben. Dat dit 
werkelijk in de cellen, of tenminste in de celwanden kan geschie- 
den, leert de sterke ophooping juist in den celwand en dit is ook 
geheel in overeenstemming met het karakter van voedselslof van het 
carbonaat, waarop boven is gewezen. De aangroei der sferiten heeft 
echter op een wijze plaats, die aanleiding geeft tot het vermoeden, 
dat zich tot op vrij grooten afstand der sehimmeldraden in den 
agar een oxydeerend werkend agens verspreidt, dat in staat is op 
het carbonaat de luchtzuurstof over te dragen. Ik leid dit af uit het 
feit, dat de sferitenvorming meestal plaats vindt te midden van den 
sneeuwwit blijvenden mangaancarbonaatgrond, terwijl ik meen, dat 
indien het zich afzettende zwarte oxyd afkomstig ware van het tame- 
lijk ver verwijderde mycelium, de weg daartusschen bruingekleurd 
zou moeten zijn door een oplossing van dat oxyd. Ik moet evenwel 
opmerken, dat zoodanige gelijkmatige bruinkleuring bij Sporocybe 
chartoikoon werkelijk kan voorkomen, en verder dat het mij niet 
is gelukt om door oxydase en peroxydase van verschillenden oor- 
sprong, waaraan men bij de genoemde afstandsreaktie het eerst zou 
denken, mangaan carbonaat te oxydeeren. Dat peroxydase daarbij 
niet betrokken kon zijn liet zich verwachten, want bij de inwerking 
daarvan moet waterstofsuperoxyd voorhanden zijn, dat de mangani- 
verbinding onmiddellijk reduceert. 
Maar dat deze oxydatie ook niet door oxydase bewerkt wordt, 
was niet te voorspellen. 
In dit verband wenscli ik nog op te merken, dat het vochtige, 
uit manganosulfaat met natriumcarbonaat geprecipiteerde mangano- 
carbonaat door mij als een dunne brei in stopflesschen onder water 
bewaard wordt, teneinde het steeds voor proeven gereed te hebben, 
waarbij het, zonder eenige voorzorg jaren lang wit blijft, terwijl 
ook mijn man gaancarbonaatagarpl aten maanden, ja, meer dan een 
