432 
klein zal zijn, voor eene groote vulling moet zorg dragen. Bij dit 
onderzoek heeft mij dan ook een Cailietetbnis met een verwijd 
boveneinde, evenals bij mijn onderzoek betreffende het systeem 
aether- water, uitstekende diensten bewezen. Het mengsel, dat de 
geringste hoeveelheid water bevatte (2,3 mol. proc.), bevatte 3,4 mgr. 
water op ongeveer 700 mgr. hexaan ; bij gebruik van een Cailletet- 
buis van den gewonen vorm had de totaalvulling hoogstens het 
vijfde gedeelte kunnen zijn. 
Bij de mengsels 5 tot en met 8 was het verschijnsel der isotherme 
retrograde condensatie duidelijk te realiseeren, zooals trouwens ook 
uit figuur 1 duidelijk zal zijn. In de nabijheid van het kritisch 
eindpunt vindt men in de P- 7 -figuur den damptak van een negende 
mengsel, waarvan het watergehalte iets grooter was dan met het 
kritisch eindpunt correspondeert en waarvan derhalve het kritisch 
punt met F samenvalt en niet meer op den stabielen damptak ligt. 
De afstand tusschen deze samenstelling en die van het kritisch 
eindpunt is echter zóó klein, dat de damptak nog in de onmiddellijke 
nabijheid van liet kritisch eindpunt op de driephasenlijn eindigt. Bij 
nog grooter watergehalte verschuift het snijpunt van damptak en 
driephasenlijn naar lagere temperatuur en tevens zal dan de vertikale 
raaklijn uit het stabiele deel van den damptak verdwijnen en daarmede 
een eind komen aan het retrograde verschijnsel ; ik heb het onder- 
zoek hiervan echter niet voortgezet, daar dit voor het inzicht in de 
verschijnselen totaal onnoodig was. 
Bij de mengsels 3 tot en met 8 heb ik de snijding tusschen den 
vloeistoftak en de driephasenlijn gerealiseerd ; beneden deze snijpunten 
leveren deze mengsels derhalve de voor alle samenstellingen gelijke 
driephasendrukkingen en daarmede het criterium van zuiverheid, 
hetwelk ik in het begin van deze paragraaf noemde. De vloeistof- 
takken van de mengsels 1 en 2 heb ik niet zóó ver voortgezet, dat 
de bovengenoemde snijding optreedt, daar deze snijding plaats heeft 
buiten liet door mij onderzochte temperatuurgebied. 
De waarnemingen, welke voor de constructie van figuur 1 hebben 
gediend, zijn in tabel 1 vereenigd. Men vind daarin de dampspan- 
ningslijn van het hexaan, de driephasenlijn, bepaald met behulp van 
een mengsel met ca. 47 mol. proc. water, benevens de waarnemingen, 
verkregen met de negen bovengenoemde mengsels. In de tabel zijn 
de kritische gegevens vet gedrukt ; daarboven zijn de waarden van 
den vloeistoftak, daaronder die van den damptak aangegeven. 
4. Met behulp van deze gegevens heb ik in tig. 2 de T-x projectie 
van de kritische lijn geconstrueerd; deze projectie blijkt slechts zeer 
