Men zou hier een strijd met de tweede hoofdwet kunnen ver- 
moeden. Indien wij immers bedenken, dat hexaan en water, beide 
onder dampdruk, zich van zelt mengen onder vorming van hetdrie- 
phasenmengsel en het driephasen mengsel omgekeerd aan water onder 
eigen dampdruk water afgeeft door een semipermeabele membraan, 
dan zou men kunnen conclndeeren tot een strijd met de tweede 
hoofdwet. Toch is dit natuurlijk slechts schijn. 
Bi] osmotisch evenwicht is de thermodynamische potentiaal van 
het water aan beide zijden van den wand gelijk. Brengt men water 
onder dampdruk met het driephasen mengsel in aanraking, dan zal 
er blijkens de bovenstaande berekening ontmenging optreden, dus de 
thermodynamische potentiaal van het water in het driephasenmengsel 
is grooter dan de thermodynamische potentiaal van het water onder 
dampdruk. 
Omgekeerd zal men dus, indien men in een vat water naast 
damp en hexaan naast damp laat mengen, tot een stijging van den 
thermodynamischen potentiaal van het water moeten concludeeren. 
Om te onderzoeken of ditzelfde ook met het hexaan het geval is, 
moeten wij den osmotischen druk van het driephasenmengsel t.o.v. 
een voor hexaan doorlaatbaren wand kunnen berekenen. Dit is echter 
onmogelijk, daar bij het kritisch eindpunt de fluïde phase ongeveer 
27 mol. proc. water bevat en dus niet meer als verdunde oplossing 
kan worden beschouwd. Toch kunnen wij wel iets van de waarde 
van den osmotischen druk te weten komen van de binaire even- 
wichten, waaraan verdunde oplossingen van water deelnemen. 
Beschouwen wij bijvoorbeeld de P-x doorsnede voor het kritisch 
eindpunt (tig. 4), dan blijkt, dat een vloeistof met 2 mol. proc. water 
een uitwendigen druk van 28 atm. bezit, indien ze met damp co- 
ëxisteert. Deze oplossing bevat één grammolecuul water op 49 gram- 
moleculen hexaan. Het specifiek volume van hexaan bij 222° bedraagt 
volgens YounCt 2,69. Nu is het hexaan bij deze temperatuur slechts 
weinig van de kritische temperatuur verwijderd en wij moeten hier 
dus eene vrij groote compressibiliteit verwachten. Was de compres- 
sibiliteit nul, dan zou het volume van één grammolecuul water 
49 X 86 X 2,69 c.c. of ongeveer 11,3 Liter bedragen. Daar nu één 
grammolecuul gas bij deze temperatuur onder den druk van één 
atmosfeer een volume van 40,6 Liter inneemt, zou de osmotische 
druk van het mengsel t.o.v. een voor hexaan permeabele membraan 
ongeveer 3,6 atmosferen bedragen. Het verschil in uitwendigen druk 
tusschen het mengsel en het zuivere hexaan onder den dampdruk 
is echter drie atmosferen. Wij concludeeren dus, dat bij de proef, 
waarbij het tweephasen mengsel (2 mol. % water in de vloeistof) 
